Zygmunt Krasiński

Fragment książki: Ruch ludowy wstrząsający silnie od Wielkiej Rewolucji umysłami w Polsce, nowa era walk klasowych wrzących w Europie, teorje Saint-Simona, Fourriera oddziaływały na wychodźctwo, stykające się bliżej z tymi prądami i wytworzyły wśród niego obozy, zwalczające się wzajemnie. Powstało „ Towarzystwo Demokramokratyczne", (zał. 1832),stronnictwo hołdujące wolnościowym hasłom, które widziało odrodzenie w walce ludzi z ciemiężcami i całą przyszłość Polski w jego ręce składało, zwalczając gwałtownie monarchiczne ideje zwolenników ks. Adama Czartoryskiego i separatyzm indywidualistów, którzy krocząc samotnymi drogami ręki do sprawy przyłożyć nie chcieli. Pod wpływem agitacji demokratów zmieniały się zwolna przekonania, jakkolwiek fanatyzm wciąż święcił tryumfy. Wiara w dyplomatyczne zabiegi i stosunki ks. Adama prędko ośmieszyła swą sprawę, nieprzejednany radykalizm i rewolucjonizm demokratów też pomyślnych rezultatów nie zapowiadał, więc ponad waśniami stanęła ideja ogólna, mesjanizm który obejmując jedną myślą swarliwe szeregi, dodawał otuchy i siły. Różnice przekonaniowe stapiały się w nim w jednolity wysiłek pracy dla Polski. Duch jednak i tu panował bardziej republikański, poniżający władzę monarchów na korzyść ideji pracy i poświęcenia całego narodu. Słowacki, republikanin z ducha, jak sam się nazwał, i Mickiewicz, miłością panujący nad miljonami serc, nie znali różnic tam, gdzie przewodnim hasłem, jedynie zbawczym było: Równość, Całość, Niepodległość.