Winda Schindlera

Przed rozpadem Jugosławii i wojną w Bośni w Prijedorze mieszkało 43% Boszniaków (Muzułmanów). 42% Serbów, po 5% Chorwatów i Jugosłowian oraz 2% innych. Pewnie zbliżony był skład narodowościowy mieszkańców trzynastopiętrowego Czerwonego Wieżowca, zbudowanego w 1975 roku, o którym mowa w książce. Wszyscy wspólnie pracowali w zakładach, które dziś już nie istnieją. Przede wszystkim w kopalni, w której później zakopywano zwłoki ofiar serbskich czystek etnicznych. W krótkich rozdziałach autor, syn Chorwatki i Serba, mieszkający nadal w tym budynku, opisuje losy mieszkańców od daty zasiedlenia aż do dziś. I jest to opis przygnębiający. Pełen tragicznych wydarzeń, śmierci, zaginięć, odnajdywania zwłok, przemocy, ucieczek i powrotów w celu odwiedzania cmentarzy a także schorzeń psychicznych i fizycznych. Spośród pierwotnych mieszkańców owej „wertykalnej wsi” niewielu pozostało, a jeśli chodzi o ich dzieci – jeszcze mniej. Część zginęła w czasie wojny, a część uciekła. A kiedyś było inaczej – ludzie przyjaźnili się i wspólnie spotykali. Małżeństwa mieszane nikogo nie dziwiły, wspólnie obchodzono święta wszystkich czterech kultur (trzech religijnych i państwowo-komunistyczne, jugosłowiańskie). A potem dawny przyjaciel denuncjował przyjaciela, a sąsiad zabijał sąsiada. Przeważnie Serbowie, bowiem oni bardzo szybko zajęli miasto i dziś dominują. Ofiary (Boszniacy i Chorwaci) i ich potomkowie nie chcą wracać, mieszkać obok sprawców. Tylko dwie staruszki – Serbka i muzułmanka, nadal się przyjaźnią. W bloku pozostało pięć mieszkań zajmowanych przez Boszniaków. Narracja „tożsamościowa”, czyli religijno-nacjonalistyczna zatriumfowała. Za cenę ofiar - zabitych, okaleczonych, zgwałconych i okradzionych. A wszystko jest opisane prostym, minimalistycznym językiem. Z zaskakującym wątkiem na zakończenie, wyjaśniającym częściowo tytuł ... Signum temporis dzisiejszych czasów jest fakt, że w polskim przekładzie w tekście nie pada nazwanego szwajcarskiego producenta wind ... Pozycja przeczytana w ramach wyzwania kwietniowego – książka z tytułem (lub autorem) rozpoczynającym się na literę „W”.