W drodze

Nazwisko Jacka Kerouaca obijało się o moje czytelnicze uszy od lat, pojawiało się w pamięci i ulatywało z niej. Dzięki jednej z rozmów ze znajomym z LC i poleceniu, a wreszcie pożyczeniu mi jego własnego egzemplarza, miałem okazję sięgnąć po tę swoistą "biblię beat generation". I dobrze się stało! Zacznę od tytułu, "W drodze" rzeczywiście rozgrywa się w drodze. Właśnie tylko co się rozgrywa? Celowo opuszczam wyrazy "fabuła" czy "akcja", gdyż nie jest to typowa powieść, nawet jeśli mocno trąci gatunkiem, jakim jest powieść drogi. Jest to na poły fikcja, na poły pamiętnikarski zapis podróży. Fikcyjne są nazwiska ale mają one wyraziste rzeczywiste pierwowzory, również opisywane podróże faktycznie były udziałem Jacka Kerouaca i jego przyjaciół, których przy przeszukaniu zasobów internetu można dość łatwo zidentyfikować. Tytułową drogę można rozumieć wielorako. Znawcy literatury i bardziej wprawni czytelnicy dopatrzą się w niej wielu wymiarów filozoficznych i egzystencjalnych, znajdą tu manifest pokolenia i kryzys wartości, konflikt pokoleń i potrzebę odcięcia się od zdewaluowanego systemu politycznego. Mnie jednak urzekły dwa, bodajże najbardziej widoczne aspekty tej książki. Pierwszym jest sama droga w wymiarze fizycznym. Bohaterowie co i rusz zostawiają swoje dotychczasowe życie i wyruszają w podróż, oczywiście nie taką sobie, z której po kilku dniach mają zamiar wrócić, tylko podróż, która ma im przynieść coś wielkiego, co odmieni ich życie i da szczęście. Taką wielka podróż można chyba tylko odbyć w wielkim kraju, a takim są Stany Zjednoczone, czy w szerszym ujęciu Ameryka. Sal Paradise i jego najbliższy przyjaciel Dean Moriarty jeśli wybierają się w drogę, to od razu przez cały kontynent. Przemierzają Amerykę wielokrotnie i pod różnymi kątami, odwiedzają większość kontynentalnych stanów USA, a nawet wypuszczają się w obłędną podróż do Meksyku. Początkowo przemieszczają się autostopem, kiedy indziej autobusami czy samochodem, nie zawsze mając środki finansowe na pokrycie kosztów, na ogół nie mając gdzie spać ani co jeść. Wdają się w dziwne, nie zawsze wychodzące im na dobre relacje z dziesiątkami ludzi spotykanych po drodze, kobiet i mężczyzn, kierowców i autostopowiczów, właścicieli barów, moteli i pól bawełny, gejów i prostytutek, ludzi poczciwych, jak i krętaczy. Obserwują cały przekrój amerykańskiego społeczeństwa, wtapiają się weń i są przez nie wyrzygiwani. A za oknami samochodów migają światła wielkich amerykańskich metropolii: Nowego Jorku, Denver, Los Angeles, San Francisco, Chicago i wielu, wielu innych; przesuwają się jak w kalejdoskopie krajobrazy gór, prerii, bezkresnych pól i pustyń, bagien i brzegów rzek; zmieniają się pory roku. Kerouac uchwycił to wszystko swoim mistrzowskim, wręcz magicznym piórem. Wspaniale opisał obrazy, ale chyba z jeszcze większą maestrią zapachy i dźwięki. Zwłaszcza dźwięki, jego opisy muzyki są tak sugestywne, że nawet niewprawny czytelnik poczuje atmosferę barów i spelunek, gdzie grane są utwory z szaf grających, ale zwłaszcza jazz i to ten żywy, przedstawiany na scenie, niejednokrotnie improwizowany. Każdy pojedynczy dźwięk jest oddany, każdy ruch czy nawet krople potu na czołach muzyków, istne szaleństwo - Sal/Kerouac musiał być chyba w transie, żeby to tak dokładnie opisać. Był, z pewnością i to wielokrotnie, ale był też geniuszem pióra. Drugi wymiar tej niekończącej się podróży, to sam nie wiem co bardziej: pogoń za szczęściem, czy ucieczka od życia. Młodzi bohaterowie, z pewnością nie radzą sobie z daną im od losu rzeczywistością. Nie jest ona może nie wiadomo jak tragiczna czy trudna, w końcu niejeden młody Amerykanin tamtych lat wychowywał się w niepełnej rodzinie, wpadał w nałogi i zaciągał długi, niejeden wiązał się z partnerkami, z którymi nie mógł czy nie chciał żyć. Sal, jego przyjaciele, młodzi, przystojni faceci zachowują się trochę jak niepilnowani przez rodziców nastolatkowie na pierwszej większej imprezie z noclegiem, tylko, że ta ich impreza trwa całe lata. Korzystają ze wszystkiego, co tylko jest im dostępne, biorą i porzucają, kupują i kradną, pracują i bywają oszukiwani. Droga ich życia jest jednak wyboista, ale warto ją prześledzić na kartach książki Kerouaca. Polecam.