Pan. Z papierów porucznika Thomasa Glahna

„Nieraz i w dzień słotny jakaś mała, cicha radość opanować może człowieka i uszczęśliwić tak, że ze szczęściem swym ucieka od ludzi”. Powieść bardzo krótka, za to składająca się z dwóch części, z których każda ma własnego pierwszoosobowego narratora. Narrator części pierwszej (tytułowy porucznik Tomasz Glahn) posługuje się językiem poetyckim, nastrojowym. Język ten może nawet niepokoić, bowiem opisując najskrytsze uczucia, narrator dociera do mrocznych zakamarków ludzkiej psychiki. Tomasz Glahn to trochę ponad trzydziestoletni, przystojny mężczyzna, były żołnierz, obecnie myśliwy. Mieszka w prymitywnej chacie na skraju gęstego lasu i przemierza dzikie, północne rubieże Norwegii, polując na zwierzęta i łowiąc ryby. Żyje w zgodzie oraz w mistycznej wręcz harmonii z naturą, a towarzyszy mu (do czasu, niestety) jedynie wierny pies, Ezop. Pewnego dnia w jego chacie pojawiają się zbłąkani goście, w tym mocno ekscentryczna panna imieniem Edwarda. To przypadkowe spotkanie całkowicie odmieni życie tytułowego bohatera. (Ich znajomość przypomina relacje żurawia i czapli z wiersza „Żuraw i czapla” Jana Brzechwy). Narratorem drugiej części jest mężczyzna, o którym wiemy tylko tyle, że był rówieśnikiem Glahna i że go wprost nienawidził. Jego relacja jest sucha, konkretna, daleka od natchnionej prozy poprzednika. Mężczyzna sprawia wrażenie małostkowego, nietrudno go nie polubić. Wczesna, ale uważana za jedną z najważniejszych, powieść norweskiego noblisty, któremu ma się za złe, że dał się zauroczyć ideologii nazistowskiej. Gdyby zauroczył się (jeszcze bardziej zbrodniczym) komunizmem, mało kto by mu to dziś pamiętał. „A więc zdrowie wszystkich państw i krajów świata, i zdrowie wszystkich ładnych kobiet, zamężnych i niezamężnych, dalekich i bliskich. Ho! Ho!”