Ostatni cieć

"Ostatni cieć" to mało znana i chyba niedoceniona powieść Janusza Głowackiego. Trafiłam na nią przypadkowo, gdy przeglądałam w miejskiej bibliotece półkę z audiobookami - zaintrygował mnie opis i zachęciło nazwisko sprawdzonego, cenionego lektora - Jacka Kissa. Postanowiłam spróbować, a gdy zaczęłam słuchać, nie mogłam przestać. Fabuła ma budowę szkatułkową. Narrator spotyka przypadkowo polskiego emigranta, Kubę, który przybył do Stanów Zjednoczonych z małej polskiej wsi. W pewnym momencie to Jakub przejmuje pałeczkę i zaczyna opowiadać o swoim pokręconym życiu, w którym najważniejszy okazał się moment otrzymania intratnej posady stróża na zamku znanego kreatora mody. Problem w tym, że zaraz potem wielki wizjoner przeniósł się na tamten świat, więc Kuba nie był pewien, czy uda mu się dostać pracę. Postanowił jednak spróbować. Przy okazji poznał wiele osób z otoczenia niedoszłego pracodawcy, a niemal każdy z tych bohaterów podzielił się z nim swoją historią... Janusz Głowacki jawi się w "Ostatnim cieciu" jako niestrudzony, utalentowany gawędziarz, ale i baczny obserwator współczesności. Powieść jest bowiem satyrą na świat mediów, mody i związanej z nimi finansjery. Pełno tu absurdów, z postacią wielkiego, zmarłego kreatora na czele. Czym bowiem najbardziej zasłynął nieodżałowany John Caine, po śmierci którego cała Ameryka pogrążyła się w żałobie? Ano zaprojektował męskie majty. Ale nie takie zwyczajne gatki! Nad tym projektem artysta pracował latami, badając przy okazji różne tyłki - w sposób iście naukowy, tudzież seksualny. Ostatecznie powstały majtki o filozoficznym znaczeniu, które ponoć zmieniły życie ludzkości i odmieniły oblicze świata! Kuba, który na własnej skórze (tzn. na własnym tyłku) miał okazję gatki przetestować, nie dostrzegł w nich, co prawda, niczego niezwykłego, ale na jego usprawiedliwienie trzeba przypomnieć, że to przecież zwykły burak i nielegalny emigrant, więc gdzie mu tam do wielkich umysłów...:) Absurd goni tutaj absurd, groteska groteskę, a jeśli dodamy do tego jeszcze potężną dawkę czarnego humoru i sarkazmu, to otrzymamy wybuchową mieszankę, przy której można się świetnie ubawić, ale i zatrzymać, by pomyśleć o faktycznej kondycji świata. Autor nie zostawia suchej nitki na komercji, konsumpcjonizmie, bezkrytycyzmie i ludzkiej głupocie. W krzywym zwierciadle pokazuje mechanizmy rządzące współczesnymi mediami i środowiskami związanymi z modą. Na tle tego blichtru i zakłamania filozofia życiowa Jakuba okazuje się szczytem zdrowego rozsądku, nawet jeśli bohater też ma sporo za uszami i nieraz wychodzi z niego "najprawdziwszy Polak-katolik". Całość napisana jest nie tylko zabawnie, ale i barwnie. Głowacki w typowy dla siebie sposób bawi się konwencjami, stylami, słowami. Każda ze szkatułkowych opowieści to perełka - zarówno pod względem warsztatowym, jak i treściowym, nie da się bowiem ukryć, że pod płaszczykiem pozornie lekkich bajdurzeń pisarz skrywa poważne problemy i nawiązuje nawet do najbardziej dramatycznych wydarzeń minionego wieku (np. do drugiej wojny światowej i Holokaustu). Polecam z czystym sumieniem - nie tylko fanom Janusza Głowackiego. Dla mnie to jedna z jego najlepszych książek i na pewno jedna z najwybitniejszych społeczno-politycznych satyr, jakie powstały w ostatnich dekadach.