Na szafocie

„Królowe przychodzą i odchodzą”. Człowiek znikąd, człowiek do zadań specjalnych i niemożliwych, człowiek do spełniania królewskich życzeń, on, Cromwell. To jego historia... W pierwszej części trylogii Anna Boleyn szturmem niejako zasiadła na tronie, zastępując Katarzynę Aragońską. Ale fortuna zmienną jest, więc czas przyszedł i na nią. Czy winna była zdrady? Czy zawiniła jej osobowość harda i zawzięta, czy niestabilność uczuć Henryka VIII? Czy pogrążył ją fakt, że nie wydała na świat następcy tronu? „Londyńczycy mają wyobraźnię bujną niczym roślinność nawożona gnojem”. A więc? Na dwoje babka wróżyła. Cóż tam się działo na tym królewskim dworze ? Gdybyż to chodziło tylko o samą prokreację. Ale nie, panowało niezłe rozpasanie; rozwiązłe życie prowadził wszak chyba cały dwór. Czy para królewska wiodła prym w seksualnych perwersjach, w osobnych komnatach? Wychodzi na to, że królowi było wolno, ale królowej już nie za bardzo. Król się znudził, nie dostał syna, znalazł sobie nowy obiekt pożądania, a więc czas na zmianę. Ale jak pozbyć się żywej zabawki, nie zwykłej dziewki, ale królowej, która okazała się błędem, żeby wyjść z twarzą? To proste. Powierzyć zadanie jemu, Cromwellowi. Bezwzględny, przebiegły, potrafiący zapędzić każdego w kozi róg – Thomas Cromwell. Jak zawsze zadanie wykonuje w sposób niezawodny. Spełnia kolejne życzenie króla. Król dostaje nową zabawkę. Mniszka zastępuje modliszkę. Najpierw z tego świata znikają domniemani kochankowie królowej. Anna jako ostatnia, odchodzi jak nieproszony gość. Persona non grata. Śmierć ma lekką, dzięki łasce króla; kat sprowadzony z Calais zna się na rzeczy. Na szafocie życie płynie. Szkarłatnymi strugami. Toczy się. Głowami. „[…] najnowsza komedia została bardzo dobrze przyjęta. Śmiali się wszyscy z wyjątkiem ofiar”. Swoją drogą, aż dziw bierze, że nie ustanowiono dnia wszystkich ściętych. A on, Cromwell otoczony zawsze przyjaciółmi i wrogami, czuje się samotny, snuje refleksje, wspomina. „ Czasem budzi się nocą i rozmyśla. Są dworzanie, którzy odeszli ze służby z honorem; sam potrafi wymienić kilka nazwisk. Ale oczywiście kiedy człowiek leży rozbudzony w środku nocy, przytłacza go masa tych, którzy skończyli inaczej”. Przyszłość jest na razie tajemnicą, wielką niewiadomą. Na ramieniu przysiada mu strach. Druga część tryptyku, czy równie dobra jak pierwsza? Raczej tak, chociaż początek wydał mi się trochę mniej ekscytujący, ale potem wszystko wróciło do normy. Hilary Mantel wydobyła z formaliny bohaterów swojej trylogii, stopiła zastygły na ich ciałach wosk, zmiotła pajęczyny, tchnęła w nich posłuszne własnej wyobraźni życie. Zrobiła to świetnie, w dobrym tonie, potrafiła wzbudzić emocje, używając współczesnego, jednocześnie eleganckiego języka, za co została uhonorowana powtórnie nagrodą Bookera. „Sen oblekł się w ciało”.