Bookfolio

Znikania

Georges Perec

literatura piękna

Gdy w roku 2022 ukazały się Zniknięcia, czyli polski przekład lipogramatycznej powieści Georges’a Pereca La Disparition, w której ani razu nie pojawia się litera „e”, zainteresowanie mediów było ogromne, a tłumaczenie otrzymało Nagrodę Prezydenta Miasta Gdańska za Twórczość Translatorską im. Tade- usza Boya-Żeleńskiego, a także nominację do Nagrody Literackiej Gdynia. Niektórzy czytelnicy zdawali się być jednak trochę rozczarowani, że pozosta- wiliśmy w przekładzie literę „ę”, pytano nas czasem, czy po tym „wegetariań- skim” tłumaczeniu pojawi się przekład „wegański”. Rzeczywiście chodziło nam to po głowie, choć przecież „e” i „ę” to w języku polskim dwie różne litery, a fabuła powieści pozwala na pozbycie się tylko jednej. Trzeba wiedzieć, że w alfabecie francuskim znak diakrytyczny nie po- woduje, że dana litera jest różna od jej kanonicznej wersji. Ale przecież można uznać, że jest to kwestią konwencji, zwłaszcza że i w alfbecie polskim bywały czasy, gdy utożsamiano „a” i „ą”, „e” i „ę” itp. Równocześnie po zakończeniu pracy nad Zniknięciami? która trwała prawie trzy lata? zaczęliśmy odczuwać jakąś wewnętrzną pustkę, próżnię, jakiś nie- dosyt. Być może nic w tym dziwnego ? w końcu pustka to jeden z najistotniej- szych wątków tej powieści, a w pierwszym, i jedynym do tej pory, wydanym przekładzie na angielski pojęcie to posłużyło wręcz za tytuł (The Void). Z rozpędu, ale też by uniknąć bezruchu, nadal podrzucaliśmy sobie dla zabawy możliwe „poprawki”, inspirowane bieżącymi wydarzeniami. I w końcu postano- wiliśmy podjąć się przekładu „wegańskiego”, bez „e” i bez „ę”. Nasze abeca- dło wzbogaciliśmy jednak o „q”, „v” i „x” (które formalnie do alfabetu polskiego nie należą),dzięki czemu uzyskaliśmy taką samą liczbę liter i samogłosek jak w alfabecie francuskim, z czym związane są pewne szczególne przymusy użyte przez Pereca zarówno w strukturze powieści, jak w jej fabule. W ten sposób, mimo dodatkowych utrudnień (zwłaszcza braku możliwości używania czasow- ników zwrotnych),otrzymaliśmy przekład pod wieloma względami wierniejszy oryginałowi niż Zniknięcia. Pozostawało już tylko namówić Wydawcę, by włączył naszą nową propozycję do swoich planów. Pozwoliliśmy sobie użyć w tym celu drobnego podstępu. I tak 1 kwietnia 2023 wysłaliśmy PIO Kalińskiemu mail z informacją, że prze- łożyliśmy już 3/5 tekstu La Disparition bez użycia „e” i „ę”, pod tytułem Znikania. Odpowiedź brzmiała: „Bardzo dobry prima aprilis! Na tyle dobry, że biorę go w całości!”.

Klimat książki

wyrafinowana gra językowa oparta na ekstremalnym ograniczeniu formalnym

W skrócie

  • Skłania do myślenia
  • wolne tempo

Tropy

  • lipogram
  • gra słowna
  • formalizm

Szczegóły

Data wydania
1 września 2025
Wydawnictwo
Lokator
Język
polski
Format
papier
Gatunek
literatura piękna

Opinie czytelników

Oceń tę książkę

0/10

Kiedy przeczytana?

2026-11-19

Oceniona książka trafi na półkę Przeczytane.

Bezpłatne konto Bookfolio

Dodaj „Znikania" do swojej półki

Załóż darmowe konto i miej swoje lektury, oceny oraz postępy w jednym miejscu. Dołącz do grona zadowolonych czytelników, którzy już wiedzą, co przeczytali i co chcą przeczytać.

Trzy półki czytelnicze

Przeczytane, Teraz czytam i Chcę przeczytać. Uporządkuj swoje książki w sekundy.

Oceny i recenzje

Skala 1-10, prywatne notatki, ulubione cytaty. Wracaj do swoich opinii kiedy chcesz.

Statystyki i wyzwania

Ustal roczny cel czytelniczy i obserwuj jak rośnie liczba przeczytanych stron.

Rekomendacje i grafiki

Odkrywaj kolejne tytuły i generuj estetyczne podsumowania roku w książkach.