Szachy, zwane od wieków „królewską grą”, łączą w sobie kunszt strategii i subtelną symbolikę walki. Zrodzone w Indiach jako taktyczna symulacja bitew, szybko trafiły na dwory Europy, gdzie zyskały wymiar nie tylko rozrywki, lecz także metafory życia, rywalizacji i dążenia do zwycięstwa. Nic dziwnego, że gra ta stała się również tematem literackim – a jej najsłynniejszą polską realizacją są „Szachy” Jana Kochanowskiego. Krzysztof Bartnicki w „Tłumaczeniach Jana Kochanowskiego” podejmuje odważną i odkrywczą próbę reinterpretacji tego wczesnego utworu mistrza z Czarnolasu. Autor, znany z translatorskich eksperymentów (w tym m.in. „Finnegans Wake” Jamesa Joyce’a),analizuje nie tylko tekst Kochanowskiego, ale i jego relację z łacińskim pierwowzorem Marco Girolama Vidy, błędnie uważanego za wierne tłumaczenie jego poematu. Pokazuje, że „Szachy” (według Bartnickiego – „Trony”) nie są zwykłym przekładem, lecz samodzielnym, pełnym polotu i innowacji dziełem – poematem romansowym o rywalizacji dwóch szachistów, Borzuja i Fiedura, walczących o rękę duńskiej królewny Anny. Akcja rozgrywa się na fikcyjnym dworze króla Tarsesa, w atmosferze dworskiej intrygi i emocji. Wbrew obiegowej opinii to nie jedyny utwór tłumaczony czy inspirowany cudzym wzorem, który wyszedł spod pióra Jana Kochanowskiego – jego przekłady i parafrazy obejmują także fragmenty „Psałterza Dawidowego”, antyczne obrazy z „Phaenomena”, liryki greckie i łacińskie, czy „Monomachia Parysowa z Menelausem” z „Iliady”. Zamiast traktować tłumaczenia jako poboczny margines twórczości Kochanowskiego, Bartnicki wydobywa je na pierwszy plan, pokazując ich kluczowe znaczenie dla kształtowania polszczyzny renesansowej. Odkrywa ich rewolucyjność, ich językową i formalną nowość, a także wskazuje, że właśnie dzięki nim polszczyzna literacka XVI wieku zyskała większą plastyczność i wyrazistość. Współczesny tłumacz prezentuje własną interpretację dzieł Jana Kochanowskiego, łącząc szacunek dla klasyki z nowoczesnym podejściem do języka i formy. Bartnicki udowadnia, że tłumaczenia Kochanowskiego były równie rewolucyjne jak jego autorska poezja, a ich zrozumienie pozwala spojrzeć na jego twórczość z zupełnie nowej perspektywy. Publikacja skłania do refleksji nad rolą przekładu w kształtowaniu literackiej tradycji i nad tym, jak klasyka może inspirować współczesność. Publikacja zachęca do ponownego odkrycia Kochanowskiego jako innowatora, który nie tylko tłumaczył, ale i tworzył nową jakość w polskiej poezji. „Tłumaczenia Jana Kochanowskiego” to pozycja obowiązkowa przede wszystkim dla studentów polonistyki oraz badaczy literatury. Jest to rzetelna, oparta na bogatej bazie źródłowej praca, która jednocześnie jest napisana w przystępny sposób. Znaczenie tego dzieła wykracza jednak poza akademickie kręgi, oferując czytelnikowi szansę na głębsze zrozumienie renesansowego ducha i jego aktualności. Dla współczesnego czytelnika to okazja, by raz jeszcze spojrzeć na Kochanowskiego nie jak na pomnik, lecz jako poetę-innowatora, którego odwaga artystyczna pozostaje aktualna. ,,Od dawna jestem bowiem ogromnym miłośnikiem uwspółcześnień literatury dawnej Polski i gorąco kibicuję takim inicjatywom przybliżającym twórczość Jana Kochanowskiego (…). Przeczytajmy więc uważnie „szachowy” poeMAT Kochanowskiego-Bartnickiego, który można sytuować na początku arcymistrzowskiego szeregu historycznoliterackiego jego znakomitych utworów, w spopolszczeniu Krzysztofa Bartnickiego, bo po prostu warto czytywać uwspółcześnienia literatury dawnej i odkrywać jej ukryte między dawnymi słowami piękno." (prof. dr hab. Dariusz Rott)
Szczegóły
- Data wydania
- 26 sierpnia 2025
- Liczba stron
- 256 str.
- Wydawnictwo
- Biblioteka Śląska
- Język
- polski
- Format
- papier
- Czas czytania
- 4 godz. 16 min.
- Cykl
- Bibliotheca Translata (tom 8)
- Gatunek
- poezja
- ISBN
- 9788368453133
Inne książki autora
(13)Opinie czytelników
Oceń tę książkę
Kiedy przeczytana?
Oceniona książka trafi na półkę Przeczytane.
Dodaj „Tłumaczenia Jana Kochanowskiego" do swojej półki
Załóż darmowe konto i miej swoje lektury, oceny oraz postępy w jednym miejscu. Dołącz do grona zadowolonych czytelników, którzy już wiedzą, co przeczytali i co chcą przeczytać.
Trzy półki czytelnicze
Przeczytane, Teraz czytam i Chcę przeczytać. Uporządkuj swoje książki w sekundy.
Oceny i recenzje
Skala 1-10, prywatne notatki, ulubione cytaty. Wracaj do swoich opinii kiedy chcesz.
Statystyki i wyzwania
Ustal roczny cel czytelniczy i obserwuj jak rośnie liczba przeczytanych stron.
Rekomendacje i grafiki
Odkrywaj kolejne tytuły i generuj estetyczne podsumowania roku w książkach.