Słoń

Gdybym miał stworzyć ranking autorów opowiadań, to chybabym zaczął od Raymonda Carvera. Każdy, kto go jeszcze nie czytał, a gustuje w tej krótkiej formie, powinien go przynajmniej – na początek – wziąć pod uwagę. Niepowetowaną stratą byłoby rozminąć się z tym nazwiskiem. Carver pisze (choć sporą zasługę co do jego stylu przypisuje się redaktorowi, Gordonowi Lishowi) celnie, gęsto i zdecydowanie, a jednocześnie kameralnie i dyskretnie. W każdym opowiadaniu zaskakuje tym, którędy prowadzi czytelnika, a w ostatnim akapicie przyprawi go o skurcz serca. Dobiera krawędzie, rozwiesza, podsypuje, a na końcu jest zachwyt. Nie samozachwyt. Zachwyt mój. I zawsze jeszcze coś, raz smutek, raz zaduma. Nigdy poczucie efekciarstwa. Producenci samochodów podają, ile sekund zabiera rozpędzenie auta od zera do 100 km/h. Wydawcy powinni podawać, ile sekund Carverowi zabiera osiągnięcie mięsistości powieści. Czytywałem kilkusetstronicowe dzieła, których autorzy nawet nie zbliżyli się do takiej głębi. Zbiór „Słoń” mocno utwierdza mnie w tym przekonaniu. Jest też Carver niedoścignionym geniuszem wyhamowania. Wyciszenia. Nigdy nie przewidzisz, w którym momencie urwie, a kiedy się otrząśniesz, przyznasz mu palmę pierwszeństwa wśród urywaczy.