Powszechna historia nikczemności

„Powszechna historia nikczemności” to zbiór opowiadań Jorge Luis Borgesa, z którego większość ukazywała się początkowo w dzienniku „Critica” w latach 1933 – 1935. To jakby kamień milowy w karierze tego wielkiego pisarza, którego twórczość jest obiektem analiz i wieloznacznych interpretacji. W momencie publikacji tych historii był już autorem wierszy, publikował prozę, współpracował z czasopismami literackim poszukując cały czas własnej drogi twórczej. Jak sam przyznał w jednym z wywiadów, te poszukiwania dość szybko go nużyły, próbował napisać coś fantastycznego czy wręcz magicznego. Takie były właśnie początki „Powszechnej historii nikczemności”. To historie o sławnych przestępcach, często wywodzących się z Ameryki, oparte na źródłach książkowych. I choć Borges podaje te źródła, nie trzyma się ich wiernie, traktując je zupełnie dowolnie, zmieniając daty, nazwiska i fakty. Przez wielu krytyków opowiadania te zostały uznane za początek realizmu magicznego. Krótkie opowieści o oszustach, piratach, gangsterach, compadritos i cuchilleros, baśnie przepisane na nowo i opowieści niesamowite, stały się początkiem Borgesowkich fikcji, do których powracał, jak choćby w „Raporcie Brodiego” i które stały się inspiracją dla wielu twórców, czasami narażając ich nawet na oskarżenia o plagiat, jak choćby oskarżenie Danilo Kiša i jego „Grobowca Borysa Dawidowicza. Siedem rozdziałów o wspólnej historii”. Czy literatura to wieczne poszukiwanie nowych form i środków wyrazu czy też ciągłe opowiadanie tej samej historii?