Panny służące. Historia nadużycia

Solidna pozycja przedstawiająca życie służących na przełomie XIX i XX wieku na ziemiach polskich. Autorka bazuje na licznych materiałach źródłowych i na szczęście ani przez chwilę nie romantyzuje tego zawodu ani nie bagatelizuje problemów z nim związanych. Z książki przeto wyłania się obraz pracy, w której pracodawca zamiast młodego, dynamicznego zespołu i casualowych piątków zapewnia pełen wachlarz zagrożeń, poniżeń i marnych perspektyw na przyszłość. Z treści szczególnie zaskoczyła mnie ilość magazynów i stowarzyszeń nastawionych na pomoc i nauczanie/pouczanie środowiska służących, choć dziwić to nie powinno, biorąc pod uwagę, jak liczna była to grupa zawodowa. Pytaniem natomiast jest, kiedy przy ponad 12-godzinnym czasie wytężonej fizycznej pracy służące miały mieć siły na czytanie i czy przy ówczesnym poziomie analfabetyzmu w ogóle umiałyby te periodyki przeczytać. Zastanawiać też może, na ile wydawcy kierowali się dobrem służących, a na ile swoim wyobrażeniem o nim. Autorka ten ponury świat opisuje językiem żywym i zaangażowanym. Nie jest to neutralna rozprawka przedstawiająca suche fakty, a lektura, która ma skłonić do przemyśleń, że świat ten jest już słusznie minionym.