Opowieści starego Kairu

Powieść Mahfuza to nie tylko fragment z życia kairskiej rodziny. To także, a może nawet przede wszystkim, obraz muzułmańskiej wspólnoty, z jej bogatą, lecz pełną restrykcji kulturą. Dla czytelnika ze współczesnej środkowej Europy system nakazów i zakazów, a przede wszystkim miejsce kobiety w tradycji muzułmańskiej, jest nie do zaakceptowania - nic dziwnego zatem, że treść książki wzbudza emocje. Akcja powieści rozgrywa się w pierwszym dwudziestoleciu XX wieku, ale od tamtej pory w islamskiej doktrynie niewiele się zmieniło. Losy bohaterów śledzi się z zainteresowaniem. Mimo iż życie kobiet ogranicza się do powierzchni domu (matka opuszcza go pierwszy raz po 25 latach),ich egzystencja obfituje w różnorodne doznania. Bohaterki, oprócz mnóstwa obowiązków, mają też marzenia, zajmują się ploteczkami, rozpamiętywaniem przeszłości i snuciem planów na przyszłość. To jednak tylko pozorna wolność wewnętrzna, gdyż tak naprawdę wszystko, co robią, musi być podporządkowane woli mężczyzn. "Opowieści starego Kairu" to również książka o dwulicowości i zakłamaniu - rzekomo bogobojna głowa rodziny, przed którą wszyscy drżą, w praktyce wcale nie przestrzega religijnych przykazań, pozostając bezkarnym. Brzmi znajomo? Owszem, bo takie zachowania odnajdziemy w każdej kulturze i w każdej wspólnocie. Powieść Mahfuza obfituje w różne kontrasty i skrajności, doskonale charakteryzując obyczajowość i mentalność zamkniętej i opartej na hierarchii społeczności. Ten świat szokuje swoim okrucieństwem i obostrzeniami, jednocześnie jednak ciekawi, mimo iż nie sposób go zaakceptować. Zapadające w pamięć są plastyczne opisy Kairu, miasta o bogatej przeszłości, pełnego zaułków, bulwarów, placów, świątyń, ale i przybytków rozpusty. Ciekawa jestem, czy kolejne części trylogii okażą się równie interesujące.