Nauka w kuchni. Przełomowe historie sztuki kulinarnej

Może na początek, czym książka "Nauka w kuchni. Przełomowe historie sztuki kulinarnej" nie jest. Otóż nie jest tekstem spójnym i wyczerpującym temat. Momentami nie jest nawet na temat. Jej autor, Michał Kuźmiński, to redaktor Tygodnika Powszechnego, a zebrane teksty są przejrzanymi wersjami jego publikacji, które ukazały się w tygodniku w latach 2015-2018. Dla mnie brak tej informacji we wstępie, to niedociągnięcie. Nie chodzi już o to, że mogłem znać teksty wcześniej (żadnego nie znałem),ale o uczciwość autora (który sprzedaje teksty drugi raz) i o prawo czytelnika do pełni informacji - tak z definicji dla dobrych relacji piszący-czytający. Ostatecznie książka nie jest zła (a fragmentami wręcz świetna),choć niedomaga na typowe słabości antologii składających się z tekstów zbieranych przez lata. Forma. Można ją poczytywać za zaletę, ale dla mnie to subtelna wada w tym wydaniu. "Nauka w kuchni" składa się z tekstów będących połączeniem eseju, wywiadu i poradnika z książką kucharską. Taka forma sprawdza się w czasopismach, ale dla mnie, jako książka, efekt końcowy jest zbyt eklektyczny, by całość odbierać jednoznacznie entuzjastycznie. Kuźmiński kompiluje informacje pozbierane u ekspertów i wygładza w zgrabne opowieści. Co prawda jest w tym z reguły bardzo staranny i zarażający czytelnika do zaciekawienia tematem, ale pozostaje mało ekspercki. Oczekiwałem po prostu trochę więcej faktów, a mniej ciekawostek nieukładających się w postać spójnej książki. Z drugiej jednak strony, w wielu miejscach tekst jest fascynujący, bo rozmowy z gośćmi dają czytającemu sporo do myślenia o zagrożeniach związanych z wymieraniem roślin, o procesach zachodzących w poddawanym obróbce mięsie, o przemianach chemicznych prowadzących do powstania chleba, o subtelnościach bukietu win czy o diecie kosmonautów. Ponieważ książka nie jest opasła i całość czyta się szybko, to czytelnik sprawnie może wydobyć najwartościowsze dla siebie treści bez poczucia, że zajęło mu to za dużo czasu. A zapewniam, że każdy, choćby w jednym tekście, znajdzie trochę zdumiewających obserwacji, które nauka odkryła w związku z pozornie banalną czynnością gotowania czy jedzenia. Aby nie odbierać czytelnikom frajdy, która i mi towarzyszyła przez śledzeniu około połowy tekstu, wspomnę jedynie o fantastycznym opisie zjawisk prowadzących do powstaniu zakwasu chlebowego (zdumiewające - co te bakterie i drożdże są w stanie zrobić),czy o smaku umami i niezasłużonej złej sławie glutaminianu sodu. Jeśli do tego dodam pojawienie się kilku w ciekawych przepisów (np. ciastek, które jedli astronauci Apollo 17),to ostatecznie moje negatywne nastawienie, wynikające z opisanych wyżej uwag, ulega rozwodnieniu i częściowej neutralizacji. Zabierając się za "Naukę w kuchni" miałem inne oczekiwania. Wyszła z tego lektura raczej przyjemna, choć rwana w formie. Dominująca w niej 'eseistyczność poradnikowa' to dla mnie nieco zbyt 'lekka mieszanka'. Jeśli ktoś jednak lubi taką formę, to oceni całość zdecydowanie lepiej. Ostatecznie myślę, że książka warta jest uwagi czytelnika, szczególnie dzięki kilku przepisom i czekającym na niego atrakcjom ze świata zakwasu i chleba. DOBRA - 6.5/10