Nasze zaginione serca

Celeste Ng, której „Małe ogniska” i „Wszystko, czego wam nie powiedziałam” już przeczytałam, tym razem mnie zaskoczyła. O ile jej wcześniejsze powieści utrzymane są w konwencji realistycznej, o tyle „Nasze zaginione serca” należą do powieści dystopijnych i to bardzo niepokojących. Autorka umieszcza bowiem swoich bohaterów w świecie, który niby nie istnieje, ale jak się dobrze zastanowić, to kiedyś już był, a może i staje się po raz kolejny na naszych oczach. I to jest przerażające! Tym, co bardzo mnie poruszyło jest postać głównego bohatera, 12-letniego chłopca, który mieszka wraz z ojcem, zdegradowanym profesorem, w klitce w akademiku. To jego oczami oglądamy świat i tym boleśniej go odczuwamy. Bird ( albo Noah) żyje w USA w czasach po wielkim kryzysie, za który władze oskarżyły Chiny i dlatego w kraju rozpętano straszliwą nagonkę na osoby o azjatyckich rysach twarzy. Represyjny system rządów, głosząc ideę troski o dobro prawdziwych Amerykanów, szczuje ludzi na wszystkich imigrantów, a nad poprawnością polityczną czuwa PAKT, czyli ustawa określająca właściwe postawy i przede wszystkim szykanująca tych, na których ciąży choćby cień podejrzenia o to, że mogliby stanowić zagrożenie dla dobra publicznego. To świat, w którym pali się zakazane książki, ingeruje w sposób wychowania dzieci, a rodziców podejrzanych o nieprawomyślność karze się ich odebraniem. Bird nie do końca rozumie zasady tego świata, ale jako półkrwi Chińczyk doświadcza aktów niechęci- jest opluwany, nikt z nim nie siada na szkolnej stołówce, czasem musi zakrywać oczy ciemnymi okularami. W majestacie prawa uprawia się tu rasizm, a o prawdziwej amerykańskości świadczy głośno manifestowana niechęć wobec sąsiadów o skośnych oczach. Celeste Ng dotyka tu tematu częstego w literaturze, ale w jej powieści ujętego zupełnie inaczej. To portret relacji między matką a synem ukazany na tle społeczeństwa sparaliżowanego strachem. Bird tęskni za matką, ale nie rozumie, dlaczego odeszła od niego i jego ojca. Jego żal i ból spowodowany poczuciem porzucenia jest tak wielki, że zaczyna jej nienawidzić, choć jednocześnie szuka sposobu na odnalezienie choćby śladu jej istnienia. Tym śladem staje się jeden wers wiersza autorstwa matki: Nasze zaginione serca. Chłopiec widzi te słowa wszędzie, bo stają się one hasłem ruchu oporu. Autorka ukazuje tu także tragizm matki, która aby ratować dziecko skazuje siebie na cierpienie. Margaret musi dokonać wyboru, a jednocześnie czuje się w obowiązku jako poetka dać odpór niesprawiedliwości i krzywdzie, stanąć w prawdzie i głośno wykrzyczeć to, o czym inni boją się mówić. Nie mogłam czytać tej książki obojętnie. Rzeczywistość wykreowana przez Amerykankę o chińskich korzeniach wydała mi się znajoma. Już kiedyś w historii ktoś stworzył świat oparty na nienawiści rasowej i wykorzystał strach obywateli przed biedą, aby wzbudzić w nich nienawiść do tych, którzy wyglądają inaczej lub wyznają inną religię. Mam wrażenie, że atmosfera ostatnich lat na świecie też jest niepokojąco podobna do tej panującej w świecie Ng. Nagonki na imigrantów, cenzurowanie książek, nachalna indoktrynacja w szkołach- to się dzieje na naszych oczach. Dlatego odebrałam tę powieść bardzo emocjonalnie.