Muzeum porzuconych sekretów

Bardzo ważna książka w naszej części Europy. Wielki, bo zawierający się na 700 stronach, fresk z XX- wiecznej historii Ukrainy, na tle której rozgrywa się historia niespełnionej miłości między Helą i Adrianem, członkami grupy partyzanckiej walczącej po II wojnie światowej przeciwko ustrojowi komunistycznemu i wcieleniu Ukrainy do ZSRR. Lektura „Muzeum porzuconych sekretów” zajęła mi prawie dwa tygodnie, a czytanie tej książki mogłabym porównać do mozolnego przedzierania się przez gęsty las. Oksana Zabużko snuje bowiem swoją opowieść, używając bardzo gęstego języka. Zdania mają monstrualną długość, dialogi są rzadkie, a w niektórych partiach książki nie uświadczysz nawet akapitów. Wszystko pisane jest pięknym, obfitującym w metafory językiem. Momentami nie byłam pewna, czy to, co czytam w danej chwili jest zapisem snu bohatera, czy realną sytuacją, choć małym ułatwieniem jest kursywa wprowadzona w tych częściach, kiedy bohaterka odsłuchuje nagrane przez siebie wywiady (jest dziennikarką). Kiedy dziś rano dotarłam do ostatniej strony tego opasłego tomiszcza, miałam ochotę zakrzyknąć: Dałam radę! Jestem dumna z siebie. Postacie wykreowanych bohaterów wzbudziły we mnie cały wachlarz uczuć. Autorka skupiła się na portretach czwórki głównych bohaterów, choć ja uważam, że najciekawszą postacią ( i najbardziej nieoczywistą) jest bohater drugoplanowy, Buchałow, agent bezpieki, którego podlana wódką opowieść w finale książki zamyka dziennikarskie śledztwo, prowadzone przez Darynę. To człowiek „podwójny”- z jednej strony bezwolny aparatczyk, ślepo wypełniający rozkazy naczalstwa, a z drugiej głęboko nieszczęśliwy mężczyzna, szukający odrobiny uczucia i w piękny sposób kochający swoją jedyną córkę. Jest jak sekret z tytułu powieści: żeby dostać się do barwnego obrazka za szkłem trzeba rozgarnąć warstwę ziemi i błota. Podobały mi się także kobiety stworzone przez Oksanę Zabużko. Daryna, o której moja babcia powiedziałaby „kobieta z kościami”, jest silna, bezkompromisowa i pełna pasji. Jest też kolejnym sekretem, bo pod warstwą twardości kryje się delikatna i wrażliwa kobieta, którą wzruszają cudze nieszczęścia, która potrafi kochać i obdarzać przyjaźnią i która nie potrafi odstawić na bok swoich zasad moralnych i sprzedać się za sowite wynagrodzenie. Wzruszające są fragmenty, w którym mówi o swoim ukochanym Adrianie- ileż czułości kryje się w jej słowach! Równie barwna jest jej nieżyjąca przyjaciółka Włada, którą poznajemy dzięki wspomnieniom i nagranemu z nią wywiadowi. Niezależna artystka o silnej osobowości, a wewnątrz słaba niewiasta zdominowana przez partnera. Wszystkie kobiece bohaterki są tu ilustracją tezy, że kobiety są orędowniczkami pokoju, a nie wojny, do której się nie nadają (nie dlatego, że są słabe, ale dlatego, że są obrończyniami normalności). Nie dziwi mnie fakt, że „Muzeum porzuconych sekretów” zostało uhonorowane w 2013 roku Nagrodą Literacką Angelus, bo to naprawdę ambitna i ważna książka. Ogrom pracy, jaki musiała włożyć Zabużko w przygotowanie się do jej napisania jest zauważalny. Warto docenić też pracę tłumaczki, Katarzyny Kotyńskiej- znakomicie oddała rytm oryginału, a na pewno nie było to łatwe zadanie. Ja osobiście jestem zadowolona z tego, że dzięki tej powieści trochę lepiej rozumiem to, o czym czytam i słucham w ostatnich tygodniach w mediach. Polecam cierpliwym i dociekliwym.