Miłość i wygnanie

Książka jest autobiografią noblisty. Isaac Baschevis Singer jest autorem jednego z ważniejszych moich czytelniczych doświadczeń. Na zawsze zapamiętam zaskoczenie, jakim były jego warszawskie powieści. Zaskoczenie, że w miejscach tak dobrze mi znanych istniał świat całkowicie egzotyczny. To tak, jakby oglądać dwie nakładające się na siebie fotografie. Do dziś nie potrafię się pozbyć uczucia dezorientacji spacerując w Warszawie po Placu Grzybowskim i okolicach. Bo to zupełnie co innego wiedzieć, że była to dzielnica żydowska i mieszkali tam ludzie nieco (tak mi się wydawało kiedyś) innej kultury, a co innego nagle zobaczyć na tle tych miejsc zupełnie inny świat. "Miłość i wygnanie" już takim szokiem nie było, ale pozwoliło zajrzeć w istotę żydostwa. Autor w sposób bardzo szczery opisuje swoje dojrzewanie, fascynacje, niepokoje, poszukiwania odpowiedzi na dręczące pytania przede wszystkim o Boga, istotę cierpienia. Poszukiwania w lekturach po części innych niż nasze, tok myślenia znany z wielu anegdot żydowskich, ale tu podany zupełnie na serio. Przedstawia bolesne zrywanie z tradycją, w której był wychowany, romans z komunizmem wielu jego znajomych (sam nigdy złudzeń komunistycznych nie miał) i wreszcie wiele romansów już w dosłownym znaczeniu, które były jego udziałem. A wszystko to w Warszawie, która była miejscem zbliżającej się zagłady, co Singer przy całej swojej wrażliwości i inteligencji czuł. Książka zawiera też historię wyjazdu do Ameryki, perypetie, odczucia człowieka przewrażliwionego, balansującego na skraju decyzji o samobójstwie, co bardzo utrudniało aklimatyzację w zupełnie obcym miejscu. Książka niesamowicie osobista, egocentryczna.