Sztukmistrz z Lublina

Ależ to było dobre, niesamowicie dobre, żałuję trochę, że dopiero teraz Isaac Bashevis Singer wpadł w moje ręce, a może to i lepiej, może właśnie tak miało być, może dopiero teraz po latach przebijania się przez góry przeczytanych książek człowiek potrafi ocenić właściwie i docenić w odpowiedni sposób tak dzieło, jak i autora tegoż dzieła. Za Wikipedią: „Isaac Bashevis Singer (jid. ‏יצחק באַשעוויס זינגער‎ Jicchok Baszewis Zinger, ur. prawdopodobnie 21 listopada 1902 w Leoncinie, zm. 24 lipca 1991 w Surfside, w stanie Floryda). Urodził się jako Icek-Hersz Zynger w Leoncinie, wsi w pobliżu Nowego Dworu Mazowieckiego (na ziemiach Królestwa Kongresowego, faktycznie pod zaborem rosyjskim). Jego ojciec był chasydzkim rabinem zaś jego matka Baszewa – córką rabina z Biłgoraja”. Laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury za rok 1978. Tyle suchych faktów, czas przejść do jego najbardziej znanego dzieła pt. „Sztukmistrz z Lublina” po raz pierwszyw wydane w 1960 r. Singer w sposób wyrafinowany z ogromną dbałością o szczegóły maluje obraz ukazujący barwne życie głównego bohatera Jaszy Mazura, polskiego Żyda z Lublina, człowieka tzw.drogi, poszukującego ciągle swojego miejsca na ziemi, próbującego chwytać życie pełnymi garściami i sycić się nim aż do zapamiętania, tratując przy okazji i niszcząc wszystko i wszystkich wokół siebie, trochę jak słoń w składzie porcelany. Dla Jaszy życie to ciągła zabawa, ciągłe przygody miłosne, w każdym mieście inna kochanka a w mieście rodzinnym wierna, czekająca na jego powrót żona. Szczęśliwy z pozoru świat Jaszy cechuje jednak od początku pewien niepokój, jakiś rodzaj wewnętrznego rozdarcia, dochodzą do niego coraz silniejsze głosy sumienia -domagające się rewizji własnego postępowania, narastają siły burzące dotychczasową sielankę i komfort życiowy. Losy głównego bohatera osadzone są w twardych polskich realiach drugiej połowy XIX w. -ukazują barwną społeczność żydowską: Warszawy, Piasków i Lublina, społeczność koegzystującą w miarę harmonijnie z innymi społecznościami zamieszkującymi ówczesne ziemie polskie pod zaborem rosyjskim. Idąc ulicami Warszawy wraz z Singerem: napotykamy gwarne stragany z przekupkami zachwalającymi swoje towary, przejeżdżające wozy z towarem, zwykłych robotników, szemrany światek kieszonkowców i oszustów, kupców, szewców, krawców- jednym słowem ludzką mozajkę minionej epoki. Ogromne wrażenie na czytelniku robi precyzja, z jaką autor ukazuje swoich bohaterów, postacie ich bowiem są jak żywe, każda obdarzona wysoce zindywidualizowanymi cechami tak charakteru, jak i cechami czysto fizycznymi. Przed autorem nie ukryje się najdrobniejsza wysypka na twarzy, grymas frustracji, rozpaczy, czy też radości i szczęścia. Singer to doskonały obserwator i znawca ludzkiej duszy, niczym kornik w dębową kłodę, tak też i autor „Sztukmistrza z Lublina” potrafi się wgryźć w najtwardszą nawet osobowość, odkrywając jej tajemnice, odsłaniając całą prawdę o człowieku: jego tęsknoty, marzenia, fobie i inne szarpiące ludzką duszę rozterki wewnętrzne. Singer to filozof, myśliciel i nauczyciel, tylko że nauczyciel bardziej wyrafinowany z wyższej półki z tych, którzy sugerują, a nie nakazują, wskazują drogę, a nie prowadzą, dają wędkę, a nie rybę. „Sztukmistrz z Lublina” pomimo swych niezbyt wielkich rozmiarów niewiele ponad 200 stron, należy do kategorii tych dzieł, które nie mnogością słów przemawiają do czytelnika, lecz ich jakością. Dzieło Isaaca Bashevisa Singera „Sztukmistrz z Lublina” jest pierwszą pozycją tego autora, którą miałem przyjemność przeczytać, ale z pewnością będą następne, nie wyobrażam sobie bowiem, abym mógł poprzestać na spróbowaniu kawałka, gdy czeka na mnie jeszcze prawie cały tort bogatej twórczości tego genialnego pisarza. POLECAM.