Lód

Mój przemarsz przez twórczość Jacka Dukaja osiągnął swój punkt kulminacyjny. Lód to słup graniczny w dziele krakowskiego fantasty. Całe swoje doświadczenie pisarskie, wszystkie swoje umiejętności literackie, Jacek Dukaj zawarł w tym monumentalnym arcydziele mówiącym o historii, człowieku i jego relacjach ze zmieniającą się rzeczywistością. Jacek Dukaj rozpościera tu szeroko skrzydła swojej wyobraźni, by przedstawić kolejny precyzyjnie przemyślany w detalach i misternie skonstruowany świat. Historia alternatywna – tych było wiele, czym wyróżnia się ta? Rozmachem wyobraźni, złożonym ładunkiem myślowym, bogactwem konceptów rozsianych w ogromnym dziele, których jednym spojrzeniem ogarnąć nie sposób. Moment zwrotny historii w powieści to uderzenie meteorytu tunguskiego w 1908 roku, który wprowadza tu niezwykłe zmiany, jakich nie było w naszym świecie. I właśnie te zmiany – cóż za barokowa obfitość szczegółów! Świat, którego napędem jest przemysł zimnazowy, królestwo Zimy, które można oglądać tylko przez marostiekła. Anioły mrozu, lute, ku którym ciągną wyznawcy szalonych sekt. Lód podzielił nawet polityków, konkurują ze sobą obozy otiepielników i liedniaków. A zagadnijcie jeszcze co robią w tym rwetesie postacie historyczne – słynny serbski wynalazca Nikola Tesla i walczący o niepodległość Polski Józef Piłsudski? Uwielbiam książki, które mieszczą w sobie więcej niż jedną książkę. I taki jest też Lód. Bo można w arcydziele Dukaja odnaleźć wątki awanturnicze jak i elementy traktatu filozoficznego. Można ją czytać jako zakręconą fantastykę jak i rozprawę o mechanizmach historii. To powieść, którą można potraktować jako przedmiot głębokich studiów, ale i jako fascynujące czytadło. Wielość w wielkości, wielkość w wielości. Naprawdę. Prawdziwy literacki brylant o tysiącu mieniących się fasetek.