Lista pana Rosenbluma

„Lista pana Rosenbluma” pod pozornie lekką treścią kryje problem ważny i skomplikowany, szczególnie w czasach, w których autorka osadziła akcję swojej powieści. Ten problem to poczucie tożsamości i walka o jej zachowanie, a moment historyczny, w którym toczą się wydarzenia to okres okołowojenny (lata 1937- 1953). To w czasie wojny przecież przynależność do określonej nacji mogła decydować o być albo nie być człowieka, dlatego działania polegające na rozpaczliwych próbach tworzenia fikcyjnych biografii i fałszowania dokumentów w celu ochrony życia należały do często podejmowanych. Nurtuje mnie jednak pytanie: w jakim stopniu człowiek, który musiał wyrzec się swojej narodowości i zacząć żyć w obcym kraju czuje się wyobcowany? A może da się po dłuższym czasie zasymilować z mieszkańcami kraju, do którego przyjeżdża emigrant i poczuć się u siebie? Historia bohaterów powieści Natashy Salomons dowodzi, że poczucie tożsamości jest jak druga skóra, a wszelkie próby wyrugowania go i stania się kimś innym mogą się powieść tylko do pewnego stopnia, bo prawdziwa natura człowieka zawsze z niego w końcu wyjdzie. Jack Rosenblum, niemiecki Żyd, który wraz z żoną i córeczką uciekają z ogarniętej nazizmem III Rzeszy do Anglii, postanawia zostać prawdziwym Anglikiem. Trzymając się ściśle otrzymanego na granicy przewodnika dla emigrantów praktykuje brytyjskość w każdym calu: uczy się języka, obstalowuje szyty na miarę elegancki garnitur, pije whisky i stara się wtopić w tło. Jednak nie jest to łatwe, bo ciągle zauważa, że jego brytyjskość jest nie dość doskonała- akcent nie chce zniknąć, a co najgorsze, nie chcą go przyjąć do żadnego klubu golfowego (a każdy prawdziwy Anglik powinien grać w golfa). Dlatego Jack postanawia wybudować sobie własne pole golfowe i w tym celu kupuje dom i ziemię na typowej brytyjskiej wsi. Planom męża sprzeciwia się Sadie, która pielęgnuje pamięć o opuszczonej ojczyźnie, a przede wszystkim o rodzinie, która w niej została i przypłaciła to życiem. Nie rozumie wysiłków męża i nie chce zapomnieć, kim jest. Gotuje potrawy według przepisów swojej matki, nie chce zmienić nazwiska, kultywuje żydowskie obyczaje i święta. Co ciekawe, to właśnie ona, uparcie tkwiąc w żydowskiej kulturze, sprawia, że jej mąż ziszcza swoje marzenie o zbudowaniu pola golfowego. Namawiając Jacka do odmówienia kadiszu za zmarłych uświadamia mu, że tożsamości nie da się zmienić, bo to ona nas określa. Powieść Natashy Solomons jest zabawna i melancholijna jednocześnie. Sceny opisujące zmagania bohatera ze złośliwymi chłopami angielskimi i jego naiwne pojmowanie angielskości powodują uśmiech, ale obrazy Sadie, która rozpaczliwie walczy o zachowanie pamiątek po rodzinie lub samotnie zmaga się z trudami życia w zniszczonym domu są naprawdę wzruszające. A kiedy po przeczytaniu podziękowań dla mieszkańców Dorset dowiedziałam się, że główni bohaterowie zostali stworzeni na wzór dziadków autorki, którzy też szukali nowej ojczyzny, uciekając z Niemiec, historia ta nabrała jeszcze głębszego wymiaru. To dowodzi znanej prawdy, że najlepsze historie pisze samo życie. A jeśli w dodatku są napisane z wdziękiem i wyczuciem dramaturgii wydarzeń to pozostaje tylko polecić tę książkę tym, którzy cenią sobie literaturę z mądrym przesłaniem. Ja polecam.