Libra

22 listopada 1963 roku w Dallas w Teksasie dokonano zamachu na prezydenta Stanów Zjednoczonych Johna F. Kennedy’ego. Zatrzymany bezpośrednio po zamachu Lee Harvey Oswald, uznany został za sprawcę zamachu, postrzelony 2 dni później przez Jacka Ruby’ego, właściciela klubu nocnego, podejrzewanego o związki z mafią. Nieprzytomnego Oswalda przewieziono do szpitala, gdzie zmarł. Kilka dni po zamachu powołano Prezydencką Komisję Śledczą, tzw. Komisję Warrena w celu wszechstronnego zbadania sprawy zamachu. Wynikiem prac Komisji był opublikowany rok później raport, który stwierdzał, że Lee Harvey Oswald był jedynym zabójcą odpowiedzialnym za śmierć prezydenta Kennedy’ego i działał sam. W 1976 roku a więc 13 lat po zabójstwie Kennedy’ego powołano kolejną komisję śledczą, tzw. Komisję Śledczą Izby Reprezentantów do spraw zabójstw, która miała ponownie zająć się zamachem na Kennedy’ego oraz zamachem na pastora Martina Luthera Kinga. Po trzech latach działalności, tj. w 1979 r. Komisja opublikowała swój raport, stwierdzając, że prezydent John F. Kennedy został zamordowany przez Lee Harveya Oswalda prawdopodobnie w wyniku spisku, krytykując jednocześnie Komisję Warrena, za niedostateczne dochodzenie. Domniemani zleceniodawcy zamachu nie zostali zidentyfikowani, jednakże Komisja stwierdziła jednocześnie, iż wierzy, że spisek nie obejmuje agencji rządowych Stanów Zjednoczonych, tj. CIA, FBI ani też Secret Service. Stwierdza również, że zamach nie został zorganizowany przez żadną grupę przestępczą ani też imigrantów kubańskich, nieprzychylnych rządowi w Hawanie, ale nie wyklucza zaangażowania poszczególnych członków obu tych grup w domniemanym spisku. Uff… Trochę przydługi wstęp, przepraszam, ale chciałem nakreślić tło powieści Dona DeLillo, „Libra”, którą wydał w 1988 roku. DeLillo, uznawany przez niektórych krytyków za jednego z największych współczesnych pisarzy amerykańskich, myślę, że w pełni zasłużenie. Akcja powieści na początku trochę dezorientuje. Toczy się jednocześnie w trzech płaszczyznach i różnych wątkach czasowych, lecz jednym wspólnym elementem staje się 22 listopada 1963 r., czyli zamach na JFK. Jedną z tych płaszczyzn jest biografia Lee Harveya Oswalda, chyba najciekawsza. Ponoć DeLillo poświęcił mnóstwo czasu na zebranie informacji do książki, więc można założyć, iż ten wątek jest dość wiarygodny, choć czasami trudno odróżnić gdzie kończy się prawda a zaczyna wyobraźnia autora. Wyłania się z niej postać neurotyka, zagubionego, szukającego swojej drogi życiowej, zapalczywego, pełnego ideałów chłopaka z nizin społecznych, podatnego na wpływy i manipulację, który pada ofiarą politycznej rozgrywki, uknutej przez tajne służby. Kolejną płaszczyzną jest organizacja samego spisku, początkowo zupełnie teoretyczna, następnie nabierająca coraz bardziej sprecyzowanych kształtów, zataczająca coraz szersze kręgi, mieszająca politykę, tajne służby i mafię. I kolejna płaszczyzna, emerytowany analityk CIA próbujący przebić się przez ogromne tomy akt śledztwa, starający się stworzyć jednoznaczny i wyczerpujący opis tego co wydarzyło się w Dallas. Co jednak staje się, wobec wciąż napływających nowych materiałów i informacji niewykonalne. Stworzenie jednej, obiektywnej oceny wydaje się niemożliwe. Możliwe wydają się tylko interpretacje. I wydaje się, że DeLillo z takiej interpretacji korzysta, tworząc swoją dość prawdopodobną wersję wydarzeń. A czy prawdziwą? Na pewno prawdopodobną. Któż to wie. Na koniec warto zaznaczyć, iż powieść Dona DeLillo zainspirowała Jamesa Ellroya do napisania swojej genialnej trylogii „Underwold USA” w której podejmuje m.in. temat zamachu na prezydenta Kennedy’ego. Polecam.