Legenda starego dworu

Legenda starego dworu (En herrgårdssägen, 1899) to powieść Selmy Lagerlöf, wybitnej szwedzkiej pisarki i noblistki. Opowiada historię młodej kobiety, próbującej uratować przed szaleństwem popadającego w obłęd mężczyznę, którego bezgranicznie kocha. Tekst publikujemy w najnowszym polskim przekładzie autorstwa Justyny Czechowskiej. W Polsce ta wartościowa powieść — jak się wydaje — nie spotkała się z należnym zainteresowaniem i nie została dotąd poddana krytycznej analizie. Nowsze studia o charakterze krytycznoliterackim, dotyczące utworu Lagerlöf, czytelnik zainteresowany literaturą skandynawską znajdzie m.in. w książce Ursprungets roman, autorstwa szwedzkiej literaturoznawczyni Birgitty Holm, oraz w tekście duńskiego dziennikarza, Henrika Wivela, Snödrottingen. Wcześniejsze polskie tłumaczenia En herrgårdssägen publikowane były pod tytułem Cmentarna lilia. Powieść została przełożona na wiele języków, m.in. angielski (pierwsze wydanie w 1923 r.). Autorką najnowszego polskiego przekładu, który publikujemy w bibliotece Wolne Lektury, jest Justyna Czechowska. W 1923 roku na podstawie En herrgårdssägen powstał film Mauritza Stillera i Almy Söderhjelm, zatytułowany Saga Gunnara Hedego (Gunnar Hedes saga),znany w Polsce także jako Zamieć śnieżna albo Stary zamek. Nawiązuje on jednak dość luźno do tekstu Selmy Lagerlöf i nie zyskał zbytniego uznania autorki, która po lekturze scenariusza niechętnie dała się jednak przekonać do realizacji filmu. Powieść doczekała się także różnorodnych adaptacji w kulturze współczesnej. W 2004 roku w Värmlandsoperan miała premierę opera oparta na książce Lagerlöf w reżyserii Björna Melandera, zaś trzy lata później teatr Västanå pod dyrekcją Leifa Stinnerboma wystawił dramat, który odniósł ogromny sukces wśród publiczności. W 2013 roku ukazał się komiks En herrgårdssägen, którego twórcą jest rysownik, Marcus Ivarsson.