Księgi Jakubowe

Startujemy! Jest rok 1752 I nie byłoby w tym nic dziwnego, gdyby nie fakt, że Europa rośnie! Rozwija się nauka, poprawia się organizacja państw, unowocześniają się armie... dla Rzeczpospolitej jednak, wszystko zda się z wolna kończyć. Ten ogromny kraj od lat, ba od stuleci zdominowany przez szlachtę, szczycącą się tym iż - „Nierządem Polska stoi”, jest już jedynie cieniem swej dawnej potęgi... W owym chwiejącym się na glinianych nogach kolosie, pojawiają się ruchy reformatorskie wszelakiej proweniencji, ludzie widząc powiększający się dystans miedzy światem a krajem, próbują coś zmienić, zrobić coś, cokolwiek... Spośród miriad reformatorów maści wszelkiej, wyłania się niejaki Jakub Frank, żydowski filozof, mistyk, kabalista i wreszcie samozwańczy "Mesjasz". To monumentalne dzieło jest właśnie zbeletryzowaną próbą opowiedzenia nam historii Jakuba, jego działalności, misji oraz losów jego zwolenników. Olga Tokarczuk ze skrupulatnością skryby opisała nam dzieje rozłamu w religii Mojżeszowej. Spory natury filozoficznej, obrzędowej i teologicznej, a wszystko to opowiedziane pięknymi słowy, subtelnie wtapiającymi się w tło zanikającej z wolna Rzeczpospolitej... I ten nieomal bezszelestny upadek, to odejście w niebyt niegdysiejszej potęgi, było tym, co mną najbardziej wstrząsnęło... Warszawa - dziurawe ulice, błoto po kostki, brudne zaniedbane podwórka, Lwów - tabuny proszalnych dziadów, choroby i nędza, Podole - zagubione gdzieś na kresach pseudomiasta, bez infrastruktury, bez realnych władz, bez nadziei... A wszystko to okraszone barwnym rozpasaniem panów i panków maści wszelakiej, którym bliżej było do szlachty ruskiej, pruskiej czy austriackiej, niż do rodzimych chłopów czy mieszczan. Przestarzałe instytucje jak liberum veto, czy pospolite ruszenie, po prostu nie były w stanie sprostać sąsiadom w dobie oświecenia. A i żadne tam rokosze czy konfederacyje, nic wskórać nie mogły przeciw tysiącom muszkietów i dział wycelowanych w "wolności szlacheckie". I tak jak upadła I Rzeczpospolita, tak i rozpłynęła się w pomroce dziejów reformacja Jakuba Franka, i dziś poza historykami niewielu o niej pamięta... Jak zwykle u Tokarczuk, książka napisana piękną, barwną polszczyzną i choć autorka nie ustrzegła się dłużyzn, to jednak poczytać warto :)