Krajobraz, który przeżył śmierć

Przedsionkiem śmierci był obóz, otoczony prowizorycznie drutami, o pomieszczeniach tymczasowych - rodzaj poczekalni, w której pacjenci lub rekruci stojący przed komisją poborową rozbierają się do masowego przeglądu lekarskiego. Cóż po tym, jeśli opiszę ludzi: kobiety, mężczyźni i dzieci, ich małostkowe odruchy przed śmiercią, nienawiści i zawiści, które nie doczekały się niczyjej wzgardy, opanowanie i bohaterstwo, które były czymś najbardziej bezinteresownym na świecie, gdyż miały umrzeć za chwilę zarówno z tymi, którzy ich doświadczyli, jak i z tymi, którzy je okazali. Był to wyjątkowo upalny czerwiec. Na ziemi wydeptanej i wysuszonej jak klepisko, ubitej z kałem i krwią - jak koszar, do którego wpędza się bydło na noc, czekało na swoją kolejkę sześć tysięcy ludzi, zachowujących jeszcze ruchliwość i życie, a także doskonałą bystrość oka odbijającego obrazy - cóż za absurd - po raz ostatni. Byli spragnieni wody tak ogromnie, że wobec nieuchronnej śmierci, jaka ich czekała, łyk wody wydawał się ocaleniem. Lecz o wodę było trudniej niż o pieniądze. W takich chwilach nawet instynkty zawodzą; oto przychodziły momenty, kiedy śmierć wydawała się jedynym upragnionym wyjściem, jedynym stanem, w którym pragnienie już nie będzie istnieć lub może zostanie zaspokojone z jakiegoś niewyczerpanego oceanu zimnej wody dającego się bezpiecznie przytknąć do ust...