Koczownicy

Druga i ostatnia wydana w Polsce powieść Nenada Velićkovića, ostatniego Jugosłowianina. Rozgrywa się w czasie wojny w Bośni, podczas oblężenia Sarajewa. Powieść ma formę dziennika, który prowadzi nastoletnia narratorka Maja. Ukrywa się w podziemiach muzeum wraz ze swoją patchworkową rodziną – babcią Gretą, ojcem Boszniakiem (słowiańskim muzułmaninem) – dyrektorem muzeum, matką Żydówką zafascynowaną jogą, przyrodnim bratem z pierwszego małżeństwa – Serbem Davorem i jego ciężarną żoną oraz ich psem a także dwoma starymi weteranami titowskiej partyzantki z II wojny światowej. Podobnie jak „Sahib” powieść iskrzy czarnym humorem. Obrywa się wszystkim nacjonalistycznym bądź religijnie agresywnym stronom konfliktu – autor słowami narratorki pokazuje absurdalność ich poglądów bądź zachowań. Jednocześnie widzimy ironicznie pokazane dramaty podzielonych rodzin. Davor, czując się Serbem, pozostając w strefie boszniackiej i podlega mobilizacji. Jego ojczym, z którym kłoci się non stop o politykę, ratuje zabytkowe ikony przed wojskami tych, którzy je czczą, a z którymi identyfikuje się jego pasierb. Z kolei sąsiadce, która założyła chustę i stała się muzułmańska dewotką najbardziej smakują konserwy wieprzowe. Książka o oblężeniu Sarajewa inna niż pozostałe. Nie koncentruje się na śmierci, głodzie, ostrzałach snajperów, lecz na absurdzie wojny, która zniszczyła wszystkich jej uczestników oraz ich rodziny. W ludziach każe widzieć sojusznika lub wroga na podstawie nacjonalistyczno-religijnych deklaracji, w oderwaniu od rzeczywistego stosunku do tego człowieka i relacji z nim. Zarówno wśród dawnych przyjaciół, jak i rodziny. A najlepiej widzi to bystra nastolatka Maja, wolna od tego bagażu. Ale czy na zawsze?