Imperium chmur

Wraz z monumentalnym wielowarstwowym dziełem, jakim był Lód Jacek Dukaj osiągnął moment kulminacyjny swojej twórczości. I można było się spodziewać, że po nim rozpocznie się jakiś nowy etap w pisarstwie krakowskiego fantasty. Dawało się przypuszczać, że zrobi on coś zupełnie innego niż to co napisał dotąd. I tak właśnie jest z Imperium Chmur. Ostatnia powieść Dukaja czerpie inspiracje z Lalki Prusa, a dokładnie ze słynnego motywu spotkania Wokulskiego z tajemniczym profesorem Geistem w Paryżu. Ale przestrzegam wszystkich, którzy pomyślą, że chodzi o zwykły sequel tej XIX-wiecznej powieści. To byłoby zupełnie nie w stylu autora Katedry. Dukaj podejmuje jedynie pewien wątek i przetwarza go po swojemu, tworząc unikalny świat i powieść niczym poemat prozą. Wyprawa Wokulskiego do Kraju Kwitnącej Wiśni to tylko pretekst do snucia powieści diametralnie odmiennej niż dzieło Prusa. Zresztą Wokulskiego i Ochockiego nie ma tu zbyt wiele, główną bohaterką jest notująca Kiyoko. Napisanie takiej książki, mimo że niegruba (ok. 260 stron) musiało zająć Dukajowi sporo czasu gdyż wymagało dogłębnego zapoznania się z historią i kulturą Japonii. Polski pisarz w pełni podołał temu wyzwaniu i błyskotliwie przeniknął ducha cywilizacji innej niż europejska. Jak mówi w posłowiu sam Dukaj, jego powieść zrodziła się z zamiaru uchwycenia w długiej formie specyfiki haiku, gatunku poetyckiego stanowiącego maksimum zwięzłości. Bardzo przewrotne zadanie wyznaczył sobie autor Innych Pieśni. Może podjął on się celu, który umyka piszącemu i zwodzi go na manowce literatury? Możliwe było by spłodzenie powieściowego haiku – monstrum, które czyta się długie wieczory? Nie umiem odpowiedzieć na te pytania. Pozostaje mi tylko czytać Imperium Chmur, powieść, która ma przejrzystość kryształu jak najlepsze haiku, syntetyczną, powściągliwą konstrukcję jak haiku i jak haiku jest lekkim powiewem dokładnie wybranych słów, które ożywają pod wzrokiem czytającego. Całkowicie mistrzowskie wyrafinowanie formy i treści. Literatura na dukajowy sposób absolutnie doskonała.