Bookfolio

Ikona nowoczesności. Kolej w literaturze polskiej

Wojciech Tomasik

publicystyka literacka, eseje

Kolej zmieniła świat, tego sądu nie da się dziś ani podważyć, ani osłabić. Kolej przeformowała przestrzeń (świat pod jej wpływem „skurczył się”),czas (który nabrał ekonomicznej wartości i stał się fizycznie odczuwalny),relacje społeczne (przyspieszając formowanie się „ciała zbiorowego”),a także człowieka („modernizując” zmysły i świadomość). Te wszystkie zmiany nie mogły pozostać bez wpływu na literaturę. Choćby dlatego, że w potocznym rozumieniu literatura mówi o świecie czytelnika, pokazuje ludzi działających w jakiejś przestrzeni i doświadczających czasowości. Rewolucja komunikacyjna nie mogła dotknąć literatury, skoro jest ona jednym z kanałów społecznego komunikowania się. Jeśli nowoczesna, wysokonakładowa prasa wpłynęła na kształt powieści (a w jakimś sensie ten gatunek stworzyła),to trudno zakładać, że wpływu takiego nie wywarła kolej z wszystkim, co z sobą przyniosła. Literatura i kolej kontaktują się od połowy XIX w. rozmaicie. W prezentowanej książce usiłuję te sposoby skatalogować i pokazać, że doświadczanie nowoczesności mogła dokonywać się w kolejowej scenerii. Stawiam tezę, że jazda pociągiem była oprócz przechadzki po wielkomiejskiej ulicy jedną z dwu najważniejszych krystalizacji doświadczenia, o jakim mowa. SPIS TREŚCI Przesłanie / 7 Wprowadzenie / 9 Rozdział 1. Życie jest podróżą (kolejową) / 19 Rozdział 2. Sienkiewicza descensus ad inferos / 35 „Dziwny kraj” / 35 Podróżowanie „pozorami prawdy ozdobne” / 41 W „żółtym domu” / 55 Rozdział 3. Podróże do „ziemi obiecanej”. Reymont wobec Bestii ludzkiej / 69 O „spotkaniu się” pociągów pod Warszawą / 69 Między Warszawą a Paryżem / 83 Bestia ludzka po polsku / 95 Rozdział 4. Railway story. Opowiadanie kolejowe / 113 „Próżnia środkowej przestrzeni” / 113 Grabiński i Demon ruchu / 121 Ginsbert i Kobiety w pociągu / 133 Rozdział 5. Deadline. Jeszcze o opowiadaniu kolejowym / 141 Rozdział 6. Szalona lokomotywa albo witkacy kontra zola / 165 Rozdział 7. Przyboś kolejowy / 191 „Na nawrotnym kole kolei” / 191 Na uskrzydlonych kołach / 196 Widzenie koleją / 205 Rozdział 8. Kolej i nowoczesna tożsamość. Trzy analizy / 213 Diagram becka / 213 Warszawa funkcjonalna / 221 Na dworcu i pod dworcem ... / 226 Rozdział 9. Maszyna na wystawie. Szlakiem tuwimowej Lokomotywy / 235 Lokomotywa – wzór 1936 / 235 Lokomotywa – wzór 1947 / 244 Lokomotywa – wzór 1998 / 252 Rozdział 10. Stacja końcowa: Auschwitz. O pociągach i „śmierci przemysłowej” / 259 Niemcy są ludźmi / 259 „Dym człowieka” / 271 Rozdział 11. Parowóz dziejów / 287 „Słowo jak dzwon” / 287 „Na pełnej parze do stacji marzeń” / 297 „Uwierzyliśmy megafonom” / 314 Rozdział 12. 253 + 1. Zaproszenie do tematu: Kolej i po-nowoczesność / 319 Zamknięcie / 339 Aneks fotograficzny / 351 Ważniejsze pozycje bibliograficzne / 385 Spis ilustracji / 397 Summary. The icon of modernity. The railway in polish literature / 401 Indeks osobowy / 405

Szczegóły

Rok wydania
2015
Liczba stron
414 str.
Wydawnictwo
Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika
Język
polski
Format
papier
Cykl
res humanae
Gatunek
publicystyka literacka, eseje
ISBN
9788323133971

Opinie czytelników

Oceń tę książkę

0/10

Kiedy przeczytana?

2026-11-19

Oceniona książka trafi na półkę Przeczytane.

Bezpłatne konto Bookfolio

Dodaj „Ikona nowoczesności. Kolej w literaturze polskiej" do swojej półki

Załóż darmowe konto i miej swoje lektury, oceny oraz postępy w jednym miejscu. Dołącz do grona zadowolonych czytelników, którzy już wiedzą, co przeczytali i co chcą przeczytać.

Trzy półki czytelnicze

Przeczytane, Teraz czytam i Chcę przeczytać. Uporządkuj swoje książki w sekundy.

Oceny i recenzje

Skala 1-10, prywatne notatki, ulubione cytaty. Wracaj do swoich opinii kiedy chcesz.

Statystyki i wyzwania

Ustal roczny cel czytelniczy i obserwuj jak rośnie liczba przeczytanych stron.

Rekomendacje i grafiki

Odkrywaj kolejne tytuły i generuj estetyczne podsumowania roku w książkach.