Drabina Jakowa

Kolejna powieść Ludmiły Ulickiej, „Drabina Jakowa” wydana po raz pierwszy w Rosji w 2015 roku, dwa lata po „Zielonym namiocie”, powieści, która została przyjęta przez polskich czytelników wręcz entuzjastycznie – została właśnie niedawno wydana w Polsce przez Wydawnictwo Literackie. Ludmiła Ulicka robi to co zwykle w swoich powieściach – opowiada o życiu zwykłych ludzi żyjących w niezwykłych czasach, których życie zmienia, często w dramatyczny sposób historia, która jak zwykle u autorki jest zaledwie ledwo dostrzegalnym tłem opowieści. W „Drabinie Jakowa” opowiada historię własnej rodziny. Na podstawie rodzinnych archiwów, zachowanej korespondencji, lektury akt znajdujących się w archiwach dawnego NKWD, do której wplata również wiele wątków autobiograficznych tworzy opowieść wręcz niezwykłą. To historia o przeszłości, o traumatycznych doświadczeniach pokoleń, o tym jak przeszłość wpływa na teraźniejszość i przyszłość. Niezwykle szczera a jednocześnie, co jest niejako znakiem rozpoznawczym autorki dość chłodna, zdystansowana, bez zbędnych metafor, ozdobników czy symboliki. Historia rodziny opowiedziana na przestrzeni niemal wieku. Przeplatające się nawzajem wątki opowieści, współczesny zaczynający się w latach 60-tych ub. wieku i historyczny, sięgający roku 1910 i dwoje bohaterów – Nora Osiecka, alter ego autorki i Jakow Osiecki, jej dziadek. „Mistrzyni prozy niuansów”, często nazywana tak przez krytyków literackich opowiada swoją historię nie zważając na chronologię co paradoksalnie czyni powieść zdecydowanie ciekawszą. Bo to czytelnik na podstawie tych fragmentów opowieści musi sobie stworzyć obraz całości. Niczym fragmenty mozaiki, które po ułożeniu tworzą dopiero kompletny obraz. Wiele tu odniesień do rosyjskiej literatury, muzyki i teatru, historii inteligencji rosyjskiej ale też i sporo rozważań na temat tożsamości żydowskiej w stalinowskiej i współczesnej Rosji. Powieść balansująca na granicy tradycyjnej powieści i powieści dokumentalnej, czasami trudno określić co jest prawdą a co zostało wymyślone przez autorkę, miejscami męczy i nuży, miejscami porywa i zaskakuje. Kolejna wielka, znakomita powieść Ludmiły Ulickiej.