Disneyland

Niedługa, ale za to pełna wydarzeń i niemalże zwrotów akcji, powieść Stanisława Dygata, rozgrywająca się w Krakowie, w pierwszej połowie lat sześćdziesiątych minionego stulecia (wydana w 1965 roku). Pierwszoosobowym narratorem jest Marek Arens, młody lekkoatleta (i były bokser),wicemistrz Europy i architekt, uwikłany w skomplikowane relacje zarówno rodzinne, jak i z różnymi kobietami, równie ciekawymi i skomplikowanymi jak on sam. Jego oczyma czytelnik może obejrzeć ówczesne elity sportowe i towarzyskie grodu Kraka, począwszy od balu kostiumowego na Akademii Sztuk Pięknych, gdzie narrator poznaje tajemniczą Jowitę, które to wydarzenie zawiązuje akcję i jest motywem przewodnim książki. Tym razem powieść nie jest kolejnym obrachunkiem pisarza z polskością. To hymn ku poszukiwaniu szczęścia, miłości i swojego miejsca w życiu. Niemal każda postać jest indywidualnością - szczególnie kobiety. Wszyscy są wyraziści, niektórzy na granicy przerysowania (np. Dorota),przewidywalni – ale mimo wszystko sympatyczni. Powieść bowiem skrzy się łagodnym, subtelnym, ironicznym humorem zarówno narratora (jego komentarze) jaki sytuacyjnym. W częściowo zamkniętym kręgu uczestników następują przetasowania, niekiedy bardzo zabawne, jakby na przekór deklarowanym zamiarom bohatera, dynamizując fabułę i powodując coraz większe zamieszanie wokół narratora. Jednym słowem żywa, pełna niemalże emocji, a z całą pewnością ironicznego i celnego humoru (momentami na pograniczu satyry) powieść Dygata. Mimo żartobliwego miejscami stylu – wcale nie komedia. Dowód, że o pewnych istotnych sprawach można pisać atrakcyjnie i wesoło, ale z wyrozumiałością i bez szyderstwa. Niestety, jej ekranizacja – nakręcona w 1967 roku „Jowita’ w reżyserii Janusza Morgensterna, nie dorównuje literackiemu pierwowzorowi. Może Daniel Olbrychski nie udźwignął powieściowego Marka, a może po prostu zaletą książki jest właśnie to, czego nie widać na ekranie? Przeczytana, a raczej wysłuchana, w ramach wyzwania marcowego – książka polskiego autora wydana (po raz pierwszy) w latach 1945-1989.