Dane odosobowe

„Ma pani tak mało życia, nie odnotowano żadnej podróży w księdze życia, którą tu mamy przed sobą, ma pani mało życia, sprawimy, żeby miała go pani jeszcze mniej! Może nawet panią zamkniemy, kiedy znajdziemy brakujące dwieście tysięcy, których zapłacenia nam pani uniknęła, dodatkowo do tych milionów, których nie oddała pani swojemu krajowi ojczystemu”. ( s. 8.) Elfriede Jelinek Dane odosobowe, przekł. A. Kowaluk, Wyd. WAB, Warszawa 2024. E. Jelinek- austriackiej pisarki, Noblistki, nie trzeba przedstawiać, ale już jej najnowszą książkę, z jesieni 2022 roku – tak. Dane odosobowe – w wydaniu Jelinek, to proza bez dialogów, z monologiem narratorki, będącej oskarżoną (zob. cyt.). Elfriede Jelinek na ławie oskarżonych, w roli przestępcy, roli ofiary, ale i obrończyni. „ Tak, sędzia przybył, ławicy też są, proszę wstać! Siedzieć nie wszyscy pójdą. W tej sali sprawiedliwości zważy się państwa, zmierzy i oceni jako ...”.(s.97.) Niczym w „Procesie” Kafki! Jest nie tylko proces, ale i samo życie. Przeszłość (rodzice, dziadkowie) - nazizm, wypędzenia, prześladowania. Teraźniejszość - materializm społeczeństwa, sytuacja ofiar i katów. Przyszłość: „Ja na przykład każę sobie wbudować w trumnę telewizor, który będzie zasilany z góry przez pracowite ogniwo słoneczne na ziemi… (s. 207.) „Nie jestem zwierzęciem, nie jestem człowiekiem, nie jestem bogiem, jestem niczym, i to mnie ratuje, inni mówili to już przede mną i o mnie…”.(s. 252.) Tak może pisać tylko Jelinek. Warto sięgnąć po nowy tekst Noblistki, nawet jeśli lektura wymaga… 10/10