Bookfolio

Black Friday. O kiczu i innych nadużyciach w pisaniu o Zagładzie

Jacek Leociak, Marta Tomczok

publicystyka literacka, eseje

Książkę Leociaka i Tomczok można by potraktować jako znakomity przewodnik po wieloimiennym zjawisku, który to przewodnik – co wydaje się tym cenniejsze – nie tylko proponuje przenikliwe, miejscami porywające analizy i reinterpretacje ważnych albo popularnych tekstów, ale też pokazuje, jak samodzielnie czytać (nie tylko) literaturę poświęconą Zagładzie; tym samym niejako mimochodem staje się podręcznikiem lektury krytycznej, podejrzliwej wobec własnych reakcji, afektów czy empatii oraz ideologicznych preferencji. dr hab. Anita Jarzyna, prof. UŁ W naszej książce kicz nie jest kategorią antykwaryczną, traktujemy go jak perłę z lamusa, odświeżamy ją zatem i przywracamy czytelnikom z wiarą, że uda się dzięki temu odróżnić ją od innych pereł, na przykład sztucznych, a także od pozostałych, modnych współcześnie, ozdób czy dekoracji. Nie sugerujemy, które z nich mają się bardziej podobać, a które mają się nie podobać w ogóle, chcemy natomiast zwrócić uwagę na to, że kicz holokaustowy zajmuje duży obszar „przeklętych problemów” związanych w polskiej kulturze z Holokaustem i nie jest wolny od manipulacji. Przeciwnie, wizja świata, jaką narzucają narracje kiczowate, zasłania oryginalną literaturę Zagłady: dzienniki, pamiętniki, wspomnienia, wiersze. Czy to, że zasłania, jest złe? Niekoniecznie. Ale już to, że wybieramy dziś sezonową Zagładę, że zawsze musi być na Zagładę jakiś sezon – Sprawiedliwych, katolików, antysemitów, a nawet wieszczów narodowych – ma z pewnością istotne znaczenie. Dostępu do historii nie powinny bowiem bronić zasłony. Przygotowując tę książkę, zdaliśmy sobie sprawę, jak wiele różnorodnych tekstów porywa ze sobą wezbrana fala Zagłady. Zafascynowani tym zjawiskiem, pytamy, jak i dlaczego tak się dzieje, co uruchamia i determinuje ten proces produkcji i konsumpcji wyrobów literackich z etykietą „Holokaust”. Zajmujemy w tych rozważaniach przede wszystkim postawę analityczną i krytyczną, a nie wartościującą. Krytyczny potencjał naszej książki zbudowany jest na głębokim rozumieniu słowa „krytyka”. Nie chodzi tu o krytykowanie kogoś lub czegoś, lecz o poddanie „testowi rozumu” literatury uwikłanej w Zagładę, reguł jej tworzenia i stylów odbioru. Chodzi również o taką krytyczną analizę rzeczywistości społecznej, ekonomicznej i kulturalnej, która ma walor demaskatorski, rozbija iluzje i zmyślenia, odsłania mechanizmy rynkowe i psychologiczne strategie zarządzania pisarskimi i czytelniczymi afektami. Nie ustawiamy się w roli strażników żadnej ortodoksji, nie jesteśmy inkwizytorami osądzającymi odstępstwa od prawdziwej wiary i tropiącymi heretyckie, a więc godne potępienia przedstawienia Zagłady. Nikogo nie wykluczamy, nikomu nie narzucamy jedynie słusznej ideologii czy estetyki. Ze Wstępu

Szczegóły

Data wydania
30 stycznia 2026
Liczba stron
322 str.
Wydawnictwo
Instytut Badań Literackich PAN
Język
polski
Format
papier
Gatunek
publicystyka literacka, eseje
ISBN
9788368444469

Opinie czytelników

Oceń tę książkę

0/10

Kiedy przeczytana?

2026-11-19

Oceniona książka trafi na półkę Przeczytane.

Bezpłatne konto Bookfolio

Dodaj „Black Friday. O kiczu i innych nadużyciach w pisaniu o Zagładzie" do swojej półki

Załóż darmowe konto i miej swoje lektury, oceny oraz postępy w jednym miejscu. Dołącz do grona zadowolonych czytelników, którzy już wiedzą, co przeczytali i co chcą przeczytać.

Trzy półki czytelnicze

Przeczytane, Teraz czytam i Chcę przeczytać. Uporządkuj swoje książki w sekundy.

Oceny i recenzje

Skala 1-10, prywatne notatki, ulubione cytaty. Wracaj do swoich opinii kiedy chcesz.

Statystyki i wyzwania

Ustal roczny cel czytelniczy i obserwuj jak rośnie liczba przeczytanych stron.

Rekomendacje i grafiki

Odkrywaj kolejne tytuły i generuj estetyczne podsumowania roku w książkach.