Zapraszamy do nieba. O nawróconych zbrodniarzach

Książka z gatunkowym i merytorycznym bałaganem. Mamy tu esej i dłuższą polemikę z Hołownią czy z Deselaersem. Jest miejsce na kryminalną retrospekcję, krótkie notki biograficzne oraz reporterski szkic. Niektóre przypadki rozkładane są więc na części pierwsze, inne traktowane po macoszemu. Co ciekawe, u większości zbrodniarzy powtarza się specyficzny proces wyparcia, dokładnie jak w relacjach sprawców z rzezi w Rwandzie, których odpytywał w swoich reportażach Hatzfeld. Taki kuriozalny mechanizm obronny. Leociak osiągnął w moim mniemaniu cel odwrotny do zamierzonego. Bardziej interesujące są bowiem biograficzne opisy zbrodni niż same rozważania na temat konwersji. Choć w tych pierwszych zbyt chętnie pastwi się nad okrutnymi szczegółami. Za to w tych drugich idzie powtarzającym się schematem, używając łopatologicznie wciąż tych samych argumentów i niepotrzebnego sarkazmu, drwiąc z mistycyzmu nawrócenia i jego dewocyjnej otoczki. Osobiście nie mam tego dysonansu poznawczego, co Autor, choć jego prowokacyjne pytania nie pozostawiają obojętnym. Morderca pozostaje jednak mordercą i nie nam oceniać szczerość oraz czyste intencje czyjegoś powrotu do wiary. Z drugiej strony trudno podchodzić z pełną powagą do nawrócenia z wdzięczności, na wszelki wypadek, albo aby uzyskać więzienne przywileje, sławę lub wewnętrzny spokój przed śmiercią. I tu już pozostaje szerokie pole do interpretacji. Cały swój filozoficzny dysput sprowadza Leociak do pytania o to, czy Bóg istnieje, a zatem czy był w Auschwitz, czy był w domu Polańskiego i czym jest w takim razie Boże miłosierdzie w kontekście ofiar, które straciły tam życie. Uderza przy okazji w słabe punkty teologii chrześcijańskiej, które w obliczu Holokaustu trudno bronić. Takie rozważania w oderwaniu od wiary sensu stricto nie mają jednak większego sensu, bo zawsze muszą doprowadzić nas do ściany smutnej konstatacji, co zgrabnie potwierdzają przykłady z końca lektury. Potwierdzają też niestety opinię, że to książka napisana pod z góry ustaloną tezę.