Bílá Voda. Tom 1

Literatura czeska to moje odkrycie ostatnich miesięcy. Czytam wszystko co wpadnie mi w ręce a "Bílá Voda" Kateřiny Tučkovej z wyjątkowo przykuwającą wzrok okładką od dawna była na mojej liście "do przeczytania". Polowanie na tę pozycję w bibliotece było jak oczekiwanie na wizytę u specjalisty w ramach NFZ postanowiłam więc zrobić sobie prezent i ostatecznie zakupiłam oba tomy tej powieści. Za czytanie zabrałam się z ogromnym entuzjazmem, który jednak z rozdziału na rozdział słabł. Książka ta to przede wszystkim lekcja historii kościoła katolickiego u naszych południowych sąsiadów po II wojnie światowej, opowiedziana z perspektywy zakonnic gnębionych przez komunistyczny reżim w Czechosłowacji. Autorka wzięła na warsztat tematy, dziś już zapomniane jak chociażby kwestię święceń kapłańskich kobiet czy żonatych mężczyzn w strukturach kościoła działającego w podziemiu. To wątki, które rzadko pojawiają się w literaturze a tutaj stanowią fundament opowieści o uporze i wierze, wystawionej na próbę w odizolowanym klasztorze na obrzeżach kraju. Jednak doceniając te wątki trzeba jednocześnie przyznać, że w tej książce po prostu niewiele się dzieje i utwór ten nie trzyma czytelnika w napięciu. Kateřina Tučkova tak bardzo skupiła się na dokumentach, autentycznych raportach bezpieki i teologicznych analizach, że fabuła gdzieś po drodze zupełnie wyparował. Zamiast żywej intrygi dostajemy mozolne przedzieranie się przez kolejne archiwalne zapisy i listy. Nawet główna bohaterka Lena, wokół której zbudowany jest współczesny wątek tej historii jest właściwie statystką. Pełni głównie rolę przekaźnika informacji, który pozwala spojrzeć w przeszłość, samej nie generując żadnych emocji, które mogłyby pchnąć lekturę do przodu. Mówiąc wprost, ta książka fabularnie stoi w miejscu. Z jednej strony rozumiem zamysł autorki chcącej oddać duszny klimat izolacji i monotonii ale efektem tego jest lektura, która momentami bywa nużąca i pozbawiona jakiejkolwiek dynamiki. To raczej zapis tego jak totalitarny system krok po kroku laicyzował kraj, w którym dziś ponad 60% społeczeństwa deklaruje się jako ateiści. "Bílá Voda" to nie jest powieść, która czyta się z wypiekami na twarzy. Fabuła jest tu tylko dodatkiem do ogromu faktografii. Mnie nie zachwyciła, co mówię z pewnym żalem, gdyż na lekturę czeka drugi tom tej historii.