Akan. Powieść o Bronisławie Piłsudskim

Powieść o Bronisławie Piłsudskim. Zaskakująco dobra, m.in. dzięki … nie trzymaniu się ścisło biografii głównego bohatera oraz innych opisanych w powieści osób, w tym niestety także prawdziwego życiorysu Wacława Sieroszewskiego. Autor zapoznał się nie tylko z życiorysem bohatera i pozostałych osób, ale także ze związanymi z nimi szczegółami historycznymi, geograficznymi i etnograficznymi. Oprócz już wspomnianych osób występują w niej znane autentyczne postacie, takie jak Józef Piłsudski (i reszta ich rodziny),Anton Czechow, Lew Sternberg, Józef Łukasiewicz, Aleksander Uljanow (brat Lenina) czy pierwszy dowódca Marynarki Wojennej Drugiej Rzeczpospolitej – Kazimierz Porębski. Pawłowi Goźlińskiemu udało się przedstawić starszego z braci Piłsudskich w sposób atrakcyjny i budzący należny szacunek dla tej zapomnianej i niedocenianej u nas postaci. Odpowiednio ułożył w tym celu i przedstawił fakty, niektóre naciągnął a jeden ważny element wątku romansowego (łatwo się domyśleć jaki) dodał, niezgodnie z prawdą historyczną (chociaż nie było to konieczne),by uatrakcyjnić fabułę, która i tak jest niezmiernie ciekawa, aczkolwiek niestety nie dla masowego czytelnika. Autor stosuje naprzemiennie kilka typów narracji. Rozpoczyna się od pierwszoosobowej w wykonaniu postaci, która się nie przedstawia, ale każdy zainteresowany historią tego okresu bez trudu ją rozpozna. Potem w kolejnej części przeważa neutralna narracja trzecioosobowa, z ustępstwami na rzecz kartek z pamiętnika Bronisława Piłsudskiego, lub jego listów. Chronologia nie jest zachowana, lecz bardzo czytelna. Oczywiście w końcówce wszystkie narrację zbiegają się w jedną, by domknąć wszystkie wątki, a w zasadzie prawie wszystkie. Powieść jest pisana językiem współczesnym, bez archaizacji, z drobnymi wstawkami dziś mniej popularnych słów czy zwrotów. Pojawiają się krótkie zdania bądź słowa zarówno z rosyjskiego, jak i z języków ludów Sachalinu czy nawet japońskiego i angielskiego. Wszystko w konwencji realistycznej, bliskiej naturalizmowi, bez pomijania sfer nieistniejących w powieściach pisanych ku pokrzepieniu serc (np. kwestie bytowe, higieniczne i intymne). Bohater oraz jemu współcześni są ludźmi z krwi i kości o jasno zarysowanych motywacjach i osobowościach. Kultury Nawchów i Ajnów są pokazane z szacunkiem, tak jakby chciał nasz zapomniany rodak, zaś wizerunek Polaków, Ukraińców, Japończyków czy Anglosasów jest dokładnie taki sam – nie nacja i przynależność państwowa determinuje cechy ludzkie. Dobrzy i źli są w każdym społeczeństwie. Ale co najważniejsze – przeczytanie powieści powoduje chęć jak najszybszego pogłębienia wiedzy na temat jej bohaterów – zarówno wymienionych z nazwiska, jak i rdzennych ludów Sachalinu.