Żubura

Niezwykła to książka i z pewnością niełatwa, ale uważam, że dotarcie do finału przynosi ogromną satysfakcję nawet jeśli ktoś, jak ja, musi wrócić po stu stronach do początku, by uporządkować osoby i przeskoki w czasie. Autor bawi się bowiem konwencją, od razu atakuje nas niezmierzoną liczbą postaci, rwie śledztwo na kawałki i miota bohaterami pomiędzy rokiem 1918 a latami socjalistycznej władzy. Ba, kiedy już wydaje nam się, że orientujemy się w czasie i powiązaniach, na scenę wkracza antyczna opowieść prowadzona z dwóch perspektyw. Mało? A to jeszcze znakomity, mroczny komentarz "zza weneckiego lustra", który krótkimi, acz intensywnymi wtrętami wciska się pomiędzy dwa wątki. Główny motyw jest jasny. Tuż po Wielkiej Wojnie ginie młody ziemianin a sprawę, na prośbę ojca, bada radca - dawny wywiadowca powstańczy. Osobnym tropem rusza siostra Konstantego, pragnąca w ten sposób zapełnić tęsknotę i lekceważenie ojca. Radca Teodor będzie odkurzał znajomości i szukał wskazówek, także z pomocą niezwykłej złodziejki, natomiast Makrynie przyjdzie wpaść w łapy złych ludzi i ponieść konsekwencje ich koszmarnej działalności. Spisany wspaniałą polszczyzną wątek kryminalny jest niezwykle angażujący, choć wymaga uwagi, bo autor lubuje się w zawracaniu, wyprzedzaniu wiedzy czytelnika i krążeniu wokół tematu. Wprowadzenie na scenę św. Augustyna, jego interlokutorów, wrogów i przyjaciół, może się początkowo wydawać zbędne. Ale to o tamtych ludziach i czasach zdarza się rozmawiać radcy i lekarzowi, lubującym się w filozofii i zmagającym się z wewnętrznymi rozterkami. To tutaj łączą się dywagacje na temat sensu istnienia, wiary i dziedzictwa. Co więcej, także w antycznych scenach znajdujemy łącznik z okrutnym, przedmiotowym traktowaniem kobiet. I choć to naprawdę wymagające fragmenty, z rozdziału na rozdział coraz łatwiej przychodzi nam rozumienie sensu ich wprowadzenia. Pozwolę sobie napisać, że "Żubura" nie jest lekturą dla wszystkich. Warto orientować się w dwudziestowiecznej historii Polski, z naciskiem na Wielkopolskę, trzeba też lubować się w kwiecistym języku (często typowym dla epoki),nie można też spodziewać się typowego zmierzania do rozwiązania kryminalnej zagadki. Uważam, że wysiłek się opłaca, bo gdy już popłynie się ze stylem i formą opowieści, odczuwa się żal, że to już koniec. Jestem pod wrażeniem, zmęczona, ale bardzo usatysfakcjonowana. Katarzyna dziękuję Wydawnictwu Poznańskiemu