Złota klatka? O kobietach w Szwajcarii

Szwajcaria kojarzy nam się z pięknem krajobrazu, bogactwem, neutralnością i bankami. Pamiętamy legendę o Wilhelmie Tellu, podziwiamy rękodzieło, głównie piękne, misterne koronki. Ale jak pisze autorka, niemal każda przybyszka, poznająca na miejscu historię kraju i jego codzienność, mogłaby zacząć opowieść od słów - "nie wiedziałam". Agnieszka Kamińska rozjaśnienia niewiedzę, skupia uwagę na kobietach, jednocześnie rozlewając każdy poruszony temat na tradycję, prawo i pielęgnowane zwyczaje, które dalekie są od równości i zrozumienia. Ostatni kraj, który przyznał prawa wyborcze kobietom, ostatni, który skazał i stracił 'czarownicę', ostatni, który nadal nierówne traktowanie usprawiedliwia troską o dobrostan kobiet, żon, matek. Nie tak wyobrażamy sobie kraj idealny, szczęśliwy i służący za przykład porządku. Gdzie spojrzeć, pomniki opowiadają historię silnych kobiet, które tę siłę czerpały nie z wydzielanych pieniędzy, ale z "mamy dość". Po jakie sięgnąć dokumenty (a tych, przytoczonych w tekście jest sporo) widać patriarchat ubrany w pobłażliwy uśmiech i kuriozalne pojmowanie wspierania płci pięknej. Choć wśród Szwajcarek sporo jest takich, które dumnie obnoszą się z tradycją zależności i pozostawania żoną przy mężu, historia wskazuje, że feminizm i walka o samodecydowanie od lat kierują umysłami kobiet, cierpliwie dążących do zrównania szans, płac i wizerunku. Tematem najdokładniej omówionym w reportażu jest właśnie pozycja kobiety zarówno w towarzystwie, jak i w miejscu pracy czy na scenie politycznej. Korzystając z niezwykle bogatej bibliografii, autorka przytacza nazwiska i działania, bez których ta nadal niedomknięta kwestia w ogóle nie byłaby rozpatrywana. Z badań i opowieści jej rozmówczyń wyłania się obraz cierpliwości w dążeniu do celu, skutecznego, regularnego wychodzenia na ulicę, słusznych sprzeciwów, które nadal zdają się zaskakiwać skostniałe, zdominowane przez mężczyzn instytucje. Nie brakuje odniesień do imigracji czy mieszanych małżeństw, które wyjątkowo mocno odzwierciedlają srereotypowe myślenie o innych narodach, szczególnie o kobietach stworzonych wedle nich do prowadzenia domu lub sprzątania. Opowieści Polek i innych przyjezdnych pełne są goryczy i rozczarowania, które w niewielkim stopniu mogą zostać osłodzone faktyczną zamożnością kraju i jego obywateli. Zaskakujące jest niedbałe traktowanie rodzin, wyrzucanie kobiet poza krąg elitarnych cechów, budowanie repuracji męża na podporządkowaniu sobie żony i innych kobiet z otoczenia. Co w tej klatce pozostaje złote? Aktywność, upór, coraz śmielsze działania w każdej dziedzinie - od walki z ociepleniem klimatu po dostęp do zmaskulinizowanych zawodów, od cichych strajków po głośne wołanie o sprawiedliwość z poselskich ław. Obok tych działań blaskiem świeci także tradycja, kultywowana przez pokolenia artystek, nie ta podlegająca dawno nieaktualnym schematom lecz ta, wyrosła z miłości do piękna kraju i jego kultury. Książka jest niezwykle ciekawa, bogata w detale tak zrównoważone opowieściami, by przyswajanie faktów nie zamieniło lektury w beznamiętne śledzenie przemian. Empatyzujemy z bohaterkami, zaglądamy w ich prywatne życie, dzielimy ich nadzieje i rozczarowania. Nie znamy historii kobiet w Szwajcarii, a to ona zdaje się rysować prawdziwy obraz państwa, nie fioletowe krowy i błękitne wody jezior powstających na skutek zbyt szybko topniejących, alpejskich lodowców. Polecam dla świadomości i pozbycia się skazującego na porażkę "nie wiedziałam". Katarzyna we współpracy z Wydawnictwem Poznańskim