Zło

Studium zła Na „Zło” składają się dwa opowiadania Pära Lagerkvista („Kat”, „Mariamne”) oraz mikropowieść „Karzeł”. W każdym z zaprezentowanych w książce tekstów zło pełni rolę niepoślednią. To przede wszystkim wokół niego skupiają się rozważania Lagerkvista – pytania o jego pochodzenie oraz naturę stanowić będą ich główny wątek. Drodzy współczytelnicy, tym razem nie będę przytaczał fabuł wyżej wymienionych tekstów, gdyż każdy z nich został oddzielnie zrecenzowany (zachęcam do lektury). Skupmy się na tym co łączy, a co dzieli te teksty i jakie przesłanie niosą. Różnic jest nie wiele, chociażby sposób narracji czy też inne wykorzystanie realiów historycznych. Warto zwrócić uwagę na sięgniecie po motywy biblijne, które dominują w „Kacie” oraz „Mariamne”. Co łączy trzy teksty?. Oczywiście tematyka zła. Zasadniczym nurtującym pytaniem jest skąd się bierze i jak jest natura zła? Legerkvist nie daje prostych odpowiedzi, raczej trzeba szukać ich pomiędzy słowami tekstów. Zło w powyższych tekstach zazwyczaj pojawia się w towarzystwie dobra. Można odnieść wrażenie, że jest jego niezbędną częścią jak Yin i Yang. Obie wartości moralne wzajemnie się warunkują, niemniej zło wydaje się być od dobra silniejsze, jak gdyby było wyposażone w większy potencjał. W konsekwencji trafia ono bardziej do ludzkiej mentalności i silniej motywuje człowieka do działania. Według pisarza zło stanowi nieodzowną część ludzkiej natury – z jednej strony przerażając swą siłą, z drugiej nią urzeka. Zło w utworach podsycane jest w różny sposób, czy to przez nienawiść, gniew, zazdrość, czy nawet przez miłość. Wydawać by się mogło, że autor kreuje dosyć pesymistyczną wizję ludzkiej natury. Zło od zawsze istniało w cząstce ludzkiej duszy. Jego dziedzictwo przekazywane jest z pokolenia na pokolenie, niczym piętno i wydawać by się mogło, że nic nie jest w stanie zmienić ludzkiej natury w tej kwestii. Taka wizja wyłania się po lekturze tych trzech tekstów. Tak jak ostatni tekst, czyli „Mariamne” na tle pozostałych tekstów ma nie co mniej pesymistyczny wydźwięk, tak autor w każdym tekście pozostawił okruchy nadziei na zmianę ludzkiej natury. Czy jest możliwość walki ze złem? Czy ludzka natura może z nim wygrać w wewnętrznej walce? Po lekturze „Mariamne” odpowiedź wydawać by się mogło, że nasuwa się sama, czyli miłość. Owszem jest to potężna siła, ale czy tylko ona pozwala walczyć, ze złem. Istnieje coś jeszcze, co może wydać się mało istotne. Nasze drobne, codzienne gesty. Być może nasze codzienne zachowanie nie wydaje się adekwatne do walki z ludzkim złem, lecz jeśli będziemy w naszych zwyczajnych gestach wsnuwać okruchy dobra, życzliwości, być może wewnętrzna walka dobra ze złem obierze zupełnie inny obrót. Podsumowując, teksty szwedzkiego autora nie należą do łatwych. Jednakże trud jaki włoży czytelnik w ich nie tylko przeczytanie, ale również analizę, sprawi, że wynagrodzony zostanie interesującymi przemyśleniami.