Zielone dziecko

Książka „Zielone dziecko” Herberta Reada to jedna z najsłynniejszych dystopii w literaturze, równie ważna jak „1984” Geogea Orwella, „Nowy wspaniały świat” Huxleya czy „Mechaniczna pomarańcza” Anthony′ego Burgessa. Ta pozornie baśniowa opowieść dołącza do grona tych antyutopii, a kto wie czy tak naprawdę nie jest pierwszą z tego typu książek. O jakości tego dzieła świadczy choćby to, że zachwycali się nim T.S. Elliot czy Graham Greene, który zresztą napisał do „Zielonego dziecka” nowy wstęp. Pierwsza i ostatnia część tej historii stanowi relację w trzeciej osobie, natomiast część środkowa jest napisana w pierwszej osobie. Opowieść zaczyna się w roku 1861 od sfingowanej śmierci prezydenta Olivero, dyktatora południowoamerykańskiej republiki Roncador, który zainscenizował własne zabójstwo. Olivero powraca do rodzinnej Anglii, do wioski, w której się urodził i wychował. Wieczorem w dniu przyjazdu zauważa, że płynący przez wioskę strumień wydaje się płynąć w przeciwnym kierunku i postanawia udać się w górę jego biegu, aby odkryć przyczynę. Strumień doprowadza Olivero do młyna, gdzie przez oświetlone okno widzi kobietę przywiązaną do krzesła, którą młynarz zmusza do wypicia krwi świeżo zarżniętej owcy. Olivero instynktownie rzuca się do środka przez otwarte okno; jest to „skok w krainę fantazji”. Początkowo młynarz nie stawia oporu i pozwala mu uwolnić kobietę, którą na podstawie koloru skóry Olivero rozpoznaje jako Sally, jedno z dwojga Zielonych Dzieci, które w tajemniczy sposób przybyły do wioski w dniu jego wyjazdu przed 30 laty; Olivero rozpoznaje także w osobie młynarza Kneeshawa, dawnego ucznia wiejskiej szkoły, w której kiedyś uczył. Podczas szamotaniny między nim dwoma, Kneeshaw przypadkowo tonie w stawie młyńskim. Następnego ranka Olivero i Sally kontynuują poszukiwania, w celu odkrycia tajemnicy strumienia, który bierze początek ze stawu na wrzosowiskach powyżej wioski. Brodząc w jego wodach, Sally zaczyna się pogrążać w srebrzystym piasku pokrywającym dno. Olivero rzuca się do niej i trzymając się za ręce, oboje pogrążają się w głębi stawu. Druga część książki opisuje wydarzenia, jakie miały miejsce między wyjazdem Olivero z wioski jako młodego nauczyciela a jego powrotem jako byłego prezydenta. Ostatnia część książki ciągnie dalej opowieść od momentu gdy Olivero i Sally znikają pod wodą.