Zgiełk serca. Opowieść o Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej

Wiele wierszy Marii Pawlikowskiej - Jasnorzewskiej znam na pamięć, choć zaczytywałam się nimi lata temu. Nikt tak pięknie jak ona nie potrafił mówić o miłości: tej spełnionej i tej, którą się utraciło. Wielokrotnie na różnych etapach mojego życia uczuciowego wracałam do tych utworów, z przekonaniem, że nikt inny nie potrafiłby oddać tej całej palety emocji kobiety zakochanej jak i tej, która właśnie miłość utraciła. Tomiki jej autorstwa do dziś mają honorowe miejsce w mojej domowej biblioteczce i po lekturze biografii poetki "Zgiełk serca. Opowieść o Marii Pawlikowskiej - Jasnorzewskiej" autorstwa Małgorzaty Czyńskiej z przyjemnością ponownie po nie sięgnę. Pozycja to nietypowa. Autorka rezygnuje bowiem z chronologicznej narracji na rzecz opowieści, gdzie to emocje i wewnętrzne rozterki bohaterki wysuwają się na pierwszy plan. Ten zabieg mnie nie przekonał. Zabrakło mi trochę pewnych ram, które uporządkowałyby opowieść o Marii z Kossaków, zwaną przez wszystkich Lilką. Większość tekstu to cytaty z listów między poetką a jej rodzicami, mężami, przyjaciółmi. To z nich autorka buduje opowieść o jednej z ikon dwudziestolecia międzywojennego. Kreśli ona portret Marii Pawlikowskiej - Jasnorzewskiej, która z powodu kompleksów (widoczna wada postawy) była osobą niezwykle wrażliwą, skrytą ale też bardzo uzdolnioną, również plastycznie. Książka skupia się na skomplikowanym życiu miłosnym poetki i opisuje jej trzy małżeństwa (z Władysławem Bzowskim, Janem Pawlikowskim i Stefanem Jasnorzewskim) oraz liczne miłostki i romanse. Poszukiwanie miłości było siła napędową jej życia i twórczości. Pragnęła silnych emocji i uniesień. Nie bała się walczyć o mężczyzn i ich zainteresowanie narażając się na plotki i niezrozumienie otoczenia. Dużo miejsca w tej opowieści poświęcono też rodzinie Kossaków, która jawi się jako środowisko nietuzinkowych, piekielnie utalentowanych postaci ale i toksycznych relacji między nimi. Nestor rodu Wojciech Kossak ukazany jest z jednej strony jako głowa rodziny łożąca na potrzeby i zachcianki najbliższych, z drugiej zaś jako osoba apodyktyczna, rozwiązała i kontrolująca swoją żonę i dzieci. Ciekawym, choć moim zdaniem zbyt rozbudowanym, elementem tej biografii są ezoteryczne fascynacje Marii Pawlikowskiej - Jasnorzewskiej jednak rozpisywanie całych horoskopów, układów planet łączących poetkę z jej partnerami życiowymi po pewnym czasie stało się nużące. Jako całość "Zgiełk serca" jest lekturą ciekawą, inną niż wszystkie wszystkie wcześniejsze biografie Marii Pawlikowskiej - Jasnorzewskiej, jednak ja osobiście wolę bardziej klasyczne podejście do tematu. Niemniej jest to książka warta przeczytania.