Zerwać pąki, zabić dzieci

Nie mogłam napisać o tej książce inaczej niż "wstrząsająca" i zarazem zmuszająca do myślenia. Już samo osadzenie opowieści w Japonii w czasach II wojny światowej czyni ją godną uwagi. Grupka chłopców będąca jakby zbiorowym bohaterem musi sprostać niejednemu niebezpieczeństwu w trakcie akcji polegającej teoretycznie na umieszczeniu ich w bezpiecznym miejscu. Zagrożenie wojną i poczucie przegranej wiszą nad wszystkimi jak złowróżbne fatum. Kolejne zagrożenie to świat zewnętrzny i otaczający ich ludzie, którzy nie mają czasu i ochoty na zajmowanie się wyrostkami, za to zawsze mają czas i chęci do ich bicia, znieważania i drwin. Następne niebezpieczeństwo to "ewakuacja" grupki dzieciaków do podobno spokojnego miejsca daleko w górach, w wyniku której chłopcy poznają kolejny krąg piekieł. I wreszcie wewnętrzne demony, które tkwią w niejednym z tych chłopaków i które nie czynią z nich niewinnych aniołów. Przecież tych kilkunastu apaszy to nie grupka uczniów przypadkowo wyrwanych ze swego środowiska, ale pensjonariusze poprawczaka, młodzież trudna i sprawiająca kłopoty, zaniedbana, odrzucona przez rodziny i niepożądana. Jedyną ich osłodą jest podłe jedzenie rzucane im od niechcenia jak bezpańskim psom, a jedyną rozrywką i namiastką ciepła i bezpieczeństwa - przedwcześnie rozpoczęte i dość niebezpieczne seksualne eksperymenty. Za krzywdę nieletnich zawsze odpowiadają dorośli. A tym chłopakom dane było stracić ułudę dzieciństwa o wiele za wcześnie i w dramatycznych warunkach. Autor odmalowuje stosunek "opiekunów" do dzieci w dramatycznych barwach i ukazuje iście azjatyckie okrucieństwo człowieka wobec innej, żywej i słabszej istoty. Po lekturze doniesień o bestialskich poczynaniach Japończyków wobec jeńców wojennych i więźniów w ogóle, to nawet nie dziwi aż tak mocno, choć nadal szokuje. Wydaje się, że kiedy dzieciom było dane radzić sobie samym w opuszczonej wiosce, zbudowały lepszy i bardziej bezpieczny świat niż ten, który stworzyli dorośli. Niestety, chłopcy albo mieli za mało czasu, albo przerwanie tej "sielanki" to metafora nieoczekiwanej dojrzałości, której towarzyszy brutalne i surowe okrucieństwo. Suche opisy bezwzględnej przemocy i braku ludzkich odruchów są przerywane niesłychanie poetycznymi obrazami okalającej dzieci natury, padającego śniegu, poszumu drzew i monumentalnych gór, tak jakby całe zło tego świata spoczywało wyłącznie w rękach człowieka, z czym zresztą trudno się nie zgodzić. Autor, może przez umiłowanie literatury francuskiej, a może też przez swój nieprzejednany pacyfizm, znalazł klucz do serc i wrażliwości zachodniego czytelnika. Pięknie to napisał zaledwie dwudziestotrzylatek! Nobel przyszedł dużo później, ale całkiem zasłużenie.