Zbrodnie miłości

Nie da się ukryć, że oczekiwałam po opowiadaniach de Sade'a czegoś więcej. Tyle się o nim naczytałam, nasłuchałam i naoglądałam, że koniec końców obawiałam się sięgnąć po jego utwory, przekonana, że w najlepszym razie mnie zniesmaczą, w najgorszym - nabawię się koszmarów. Nic bardziej mylnego. Może inne opowieści markiza mają więcej pieprzu, ale te dwie wchodzące w skład tomu "Zbrodnie miłości" są, delikatnie mówiąc, słabe. Może to właśnie od markiza zaczęła się moda na zaginione córki i nieświadome (mniej lub bardziej) kazirodcze związki; może u schyłku XVIII wieku było to coś niezwykłego; może. Ale mnie to, dzisiaj, po całej literaturze gotyckiej i telenoweli argentyńskiej, w ogóle nie porusza. Ani-ani. Wcale. Markizie de Sade, nie jesteś skandaliczny. Jesteś nudny. Na wielkie minusy opowiadań składają się trzy rzeczy. Po pierwsze, drętwa, przewidywalna fabuła, która sili się na mocne zwroty akcji, zgorszenie i zatrwożenie czytelnika, a w praktyce jest przewidywalna i zwyczajnie śmieszna w tym swoim patetycznym tonie "zaraz stanie się coś strasznego - to straszne!". Po drugie, typowi bohaterowie, którzy są albo wielce cnotliwi, albo wielce rozpustni, a i w cnocie, i w rozpuście jednakowo naiwni. I znów: może ich poglądy były kiedyś nowatorskie - ale dzisiaj, w epoce przesiąkniętej freudyzmem, ich koncepcje zła są co najmniej niedopracowane. I po trzecie: narrator. Przez całą lekturę starałam się sobie powtarzać, że to tylko maska, że de Sade tylko udaje ten kaznodziejski ton, ucieka w stylizację, wchodzi w rolę nauczyciela i moralisty. Nic z tego: wychwalający cnoty i płaczący nad fatalnością losu narrator doprowadza do szału i trudno myśleć o jego wypowiedziach w kategoriach żartu. Krótko mówiąc: rozczarowanie. Mimo wszystko de Sade'a znać wypada - ale chyba lepiej nie z tych opowiadań.