Zasada tranzytywności w kulturze

Antropologiczna koncepcja tranzytywności rozumiana jako przejście między rozbieżnymi (często skrajnymi, stanami rzeczywistości) jest nie tylko ciekawą figurą interpretacyjną, konotującą zarówno wszelkiego rodzaju transfiguracje materii, ciała, rzeczywistości (co autorka określa mianem metamorfozy),jak i duchowe przemiany (metanoia),ale także kluczem do zrozumienia przyjętej metodologii. Koresponduje ona bowiem z Welschowską koncepcją „rozumu transwersalnego”, który realizuje się w ustanawianiu przejść pomiędzy różnymi warstwami – „sektorami” analizowanego obiektu tak wewnątrz, jak i z rzeczywistością usytuowaną poza nim, tym samym ustanawiając nowy porządek lektury: otwartej i dynamicznej. Skonstruowany w ten sposób model lektury zakłada z jednej strony czytanie kontekstowe, asocjacyjne, przypominające nieco strukturę hipertekstową, z drugiej zaś właśnie komparatystyczne, palimpsestowe, gdzie odmienne porządki znaczeniowe zostają na siebie nałożone, w wyniku czego odkrywa się dodatkowe znaczenia. Zarysowana we wstępie charakterystyka tranzytywności eksponuje także sam moment przechodzenia, który wiąże się zarazem z konstruowaniem przestrzeni „pomiędzy”: antropologią bramy, przejścia z tego, co zewnętrzne do tego, co wewnętrzne i odwrotnie, jak i czasem owego przechodzenia, które tranzytywność postrzega przede wszystkim jako figurę dynamiczną. Antropologicznie rozumiana tranzytywność jawi się zatem jako element doświadczenia egzystencjalnego, bez którego świat kultury jest tylko „martwą literą”. dr hab. Adam Regiewicz, prof. AJD