Bookfolio

Żartownik Lengrena

praca zbiorowa

sztuka

Żart – w niezliczonej liczbie słowników i encyklopedii znajdziemy równie liczne definicje tego pojęcia. Cóż, kiedy większość z nich nie wymienia wśród mistrzów żartu Zbigniewa Lengrena. Przeoczenie? Redakcyjny błąd? Lengren na pewno znalazłby odpowiedź na to pytanie, która najprawdopodobniej przyjęłaby formę rysunku z żartobliwym komentarzem, limeryku lub fraszki. Sam Artysta zwykł bowiem określać się mianem „wszechstronnego humorysty”. Jak na mistrza humorystyki przystało, przybierał pozę nadzwyczaj poważnego, a czasem nawet ponurego człowieka. Być może pozwalała mu ona lepiej zrozumieć sprzeczności, które niosła za sobą otaczająca go rzeczywistość. To z życia czerpał inspiracje. Dzięki wnikliwej obserwacji świata i ludzkich zachowań, mógł stworzyć rysunki, które nie tylko śmieszą, lecz także uświadamiają nam naszą niedoskonałość. Żartów rysunkowych więcej niż 100, a z pewnością więcej niż kilka tysięcy, wyszło spod ręki Zbigniewa Lengrena. Często powtarzał, że są to starannie wyreżyserowane scenki humorystyczne. Trudno się z tym nie zgodzić. Do dziś zaskakują dowcipem i błyskotliwą pointą, urzekają nas swoją treścią i formą, bogatym ładunkiem humoru, wrażliwością i ostrością spojrzenia jednocześnie. Lengren chciał zostać pisarzem lub – ostatecznie – dziennikarzem. Często wspominał, iż nie stało się tak z dwóch powodów. Pierwszym z nich był brak maszyny do pisania. Drugim – Karol Fester ps. „Charlie”. Ten ostatni – znakomity rysownik i karykaturzysta – w 1944 roku namówił Lengrena do wysłania rysunków do kilku nowo powstałych lub reaktywujących po wojnie swoją działalność redakcji czasopism. Jego prace spodobały się i tak został rysownikiem satyrycznym, a oprócz tego również ilustratorem, autorem projektów plakatów i reklam, a także scenografem. Literatura jednak nadal była obecna w jego twórczości: pisał scenariusze dla teatru i programów telewizyjnych, teksty skeczów kabaretowych, opowiadania, limeryki i fraszki. Popularność i rozpoznawalność przyniosły mu rysunki publikowane na łamach tygodnika „Świat” oraz wydany w 1956 roku album 100 żartów rysunkowych z niezapomnianym wstępem pióra Kazimierza Rudzkiego. Był jednak – czasem ku swojemu utrapieniu – przede wszystkim twórcą cyklu historyjek obrazkowych z przygodami Profesora Filutka, ukazujących się od 1948 roku przez kilkadziesiąt lat na łamach tygodnika „Przekrój”. Żartownik – to nazwa stworzona przez Zbigniewa Lengrena, która łączy w sobie znaczeniowo słowa „żart”, „żartować”, „szkicownik”, „poradnik” i „pamiętnik” (choć jego twórca wolałby chyba użyć zwrotu „namiętnik”). Określenie to pojawiło się jako tytuł pierwszego (i chyba jedynego) numeru rysunkowego periodyku o znamiennym podtytule „Czasopismo przy-szpilażowe”. Sam Lengren powołał je do życia i objął funkcje redaktora naczelnego oraz szefa jednoosobowych zespołów literackiego i graficznego. Mistrz mógł sobie na to pozwolić (podobno lubił, gdy go tak nazywano). Unikał określania „artysta”, które brzmiało dla niego zbyt podejrzanie. Wolał być „rzemieślnikiem” żartu, rysunku humorystycznego i ilustracji. Rysował dla innych, a nie dla siebie. To znaczy, że – jak mawiał – był „trochę usługowy”. Po mistrzowsku zajmował się mechaniką spraw międzyludzkich, stwarzał i reżyserował żarty, składał rysunkowy serwis prasowy, okraszał humorem refleksje nad rzeczywistością. Skąd czerpał pomysły do swojego „Żartownika”? Często odpowiadał, cytując słowa Eryka Lipińskiego: „Pomysły czerpię z głowy, czyli z niczego”, by chwilę potem dodać: „Po prostu jestem pomysłowy”. Taki był Zbigniew Lengren. „Żartownik Lengrena” to tytuł wystawy, którą w cyklu „Mistrzowie karykatury polskiej” prezentuje Muzeum Karykatury im. Eryka Lipińskiego w Warszawie. Stanowi ona próbę przekrojowego ukazania kilku wątków twórczości tego wybitnego polskiego karykaturzysty, koncentrując się szczególnie na ich humorystycznym aspekcie. Zostały na niej zaprezentowane przede wszystkim żarty rysunkowe, humor prasowy, satyryczno-humorystyczne „fotorysunki”, ilustracje książkowe, projekty scenograficzne i plakaty. Kolejno wymienione elementy wystawy stworzyły jej narrację, prowadząc widza przez świat zaskakujących i pełnych humoru skojarzeń. Osobny jej fragment poświęcony został kojarzonej z twórczością Zbigniewa Lengrena postaci Profesora Filutka. Pojawiły się tu nigdzie dotąd nieprezentowane w oryginałach historyjki o jego zabawnych przygodach. Wystawa przybliża również interesujące materiały o charakterze dokumentalnym, w tym fotografie i filmy z archiwum rodzinnego Artysty. Mam nadzieję, że ten wyjątkowy świat żartu rysunkowego i humorystycznych ilustracji już niedługo znów ożyje także w dawnej pracowni i mieszkaniu Mistrza przy ulicy Brzozowej w Warszawie. Jeden z jego elementów – „Żartownik Lengrena” jest już gotowy.

Szczegóły

Rok wydania
2015
Liczba stron
96 str.
Wydawnictwo
Muzeum Karykatury im. Eryka Lipińskiego
Język
polski
Format
papier
Czas czytania
1 godz. 36 min.
Gatunek
sztuka
ISBN
9788387994099

Najczęstsze pytania o książkę

Ile stron ma „Żartownik Lengrena”?
„Żartownik Lengrena” ma 96 stron (wydanie: Muzeum Karykatury im. Eryka Lipińskiego, 2015). Inne wydania mogą się różnić liczbą stron.
Ile czasu zajmuje przeczytanie książki „Żartownik Lengrena”?
Przy średnim tempie 35 stron na godzinę lektura zajmie około 2 godz. 45 min. Czytając 30 minut dziennie, skończysz w 6 dni.
Kto napisał książkę „Żartownik Lengrena”?
„Żartownik Lengrena” to książka autorstwa praca zbiorowa.
Policz czas czytania dla swojego tempa

Opinie czytelników

Oceń tę książkę

0/10

Kiedy przeczytana?

2026-11-22

Oceniona książka trafi na półkę Przeczytane.

Bezpłatne konto Bookfolio

Dodaj „Żartownik Lengrena" do swojej półki

Załóż darmowe konto i miej swoje lektury, oceny oraz postępy w jednym miejscu. Dołącz do grona zadowolonych czytelników, którzy już wiedzą, co przeczytali i co chcą przeczytać.

Trzy półki czytelnicze

Przeczytane, Teraz czytam i Chcę przeczytać. Uporządkuj swoje książki w sekundy.

Oceny i recenzje

Skala 1-10, prywatne notatki, ulubione cytaty. Wracaj do swoich opinii kiedy chcesz.

Statystyki i wyzwania

Ustal roczny cel czytelniczy i obserwuj jak rośnie liczba przeczytanych stron.

Rekomendacje i grafiki

Odkrywaj kolejne tytuły i generuj estetyczne podsumowania roku w książkach.