Zaczyn. O Zofii i Oskarze Hansenach

Jedna z tych książek, która autentycznie inspiruje. Nie chcę się rozwodzić nad jej genialnością, bo nie mam słów ani umiejętności ku temu. Są czasem takie książki, których nie sposób określić paroma słowami. Co sprawia, że ta jest taka wspaniała? Z pewnością jej bohaterzy - Oskar Hansen (nie ma co oszukiwać, to przede wszystkim książka o nim, jego żona Zofia występuje co najwyżej na drugim planie) i świat, który starał się kreować, jego Forma Otwarta i Linearny System Ciągły. Na pewno są to tematy związane z architekturą i ogólnym kształtowaniem przestrzeni, wciąż traktowane w naszym kraju po macoszemu. Wreszcie tym czynnikiem, który sprawia, że czyta się to jednym tchem, jest osoba Autora. Filip Springer po raz kolejny pokazuje, że nie sztuką jest słuchać ludzi, co słuchać miejsc. Pokazuje to jeszcze w taki sposób, że w jednej chwili znajdujemy się obok niego i odczuwamy to, co on. Słyszymy, widzimy, czujemy. Czytanie wchodzi na wyższy poziom świadomości. Do tej pory przeczytałem jego dwie książki, obie z Czarnego - "Miedzianka. Historia znikania" i "Wanna z kolumnadą. Reportaże o polskiej przestrzeni". Tam bohaterami są przede wszystkim miejsca, a całość uzupełniają historie ludzi. Tutaj proporcja się odwraca, lecz architektura wciąż pozostaje wyraźnym tłem, bez niej nie byłoby całej tej historii. Uważam, że osoby wrażliwe na przestrzeń społeczną, odnajdą w tej książce wiele inspiracji dzięki tym historiom. Zastanawiałem się, o co chodzi z tym tytułowym zaczynem. Nieodzownie kojarzy on się z zaczynaniem - czynnością będącą na każdym początku. Zajrzałem do internetowego słownika języka polskiego PWN. Co tam znalazłem? zaczyn 1. «porcja surowego ciasta pozostawiona z poprzedniego wypieku dodawana do ciasta na chleb» 2. zob. zaprawa w zn. 2. (-> «mieszanina piasku, wody i spoiwa używana do łączenia elementów muru lub do tynkowania») 3. «to, co stało się początkiem czegoś» Poza trzecim znaczeniem, dość oczywistym zresztą, w szczególności zwróciło moją uwagę to pierwsze. Idee Hansenów są niepowtarzalne i trudne do wprowadzenia, nie mniej w teorii sprawdzają się doskonale. Po ich odejściu na dobrą sprawę nie ma nikogo, kto by kontynuował ideę Formy Otwartej. Jednak nie jest powiedziane, że odejdzie to w niepamięć, ponieważ mimo ich marginalizacji ich dorobek jest zbyt wyraźny, by się go pozbyć. Ciasta z wczoraj zostało, wystarczy dorzucić trochę świeżego i wyjdzie nam piękny bochenek. Nam tymczasem pozostaje dyskusja, co by było gdyby Hansenowie mieli więcej szczęścia w realizacji ich wizji oraz kawał dobrej roboty wykonanej przez Springera. Zdumiewające, że można się nawet wzruszyć na koniec, a ku pokrzepieniu pozostaje nie tylko posłowie, lecz także, może nieco naiwne, Hansenowskie przekonanie o dobroci ludzi i ich zrozumieniu dla sztuki.