Za żelazną kurtyną. Ujarzmienie Europy Wschodniej 1944-1956

To nie jest książka polonocentryczna. Powojenna historia Węgier, Czechosłowacji i Wschodnich Niemiec traktowana jest z równą uwagą jak polska. To było dla mnie niezwykłe doświadczenie, bo nie znam wielu takich książek. Polonocentryzm mamy głęboko zakodowany w świadomości i dlatego jesteśmy przekonani, że odgrywamy w naszym rejonie najważniejszą rolę, spotkały nas najsroższe cierpienia, najdzielniej opieraliśmy się Wielkiemu Bratu, co zaowocowało (szmaconą ostatnio przez Piotra Dudę) wielką legendą Solidarności. Książka Anny Applebaum pisana jest z dystansem potrzebnym, by wreszcie przestać zezować ciągle na własny nos. Daje szerszą perspektywę, za rękę wyprowadza z polskiego zaścianka. Autorka porwała się na bardzo szeroką tematykę. Musiała dokonać selekcji faktów i można dobór tych faktów uznawać za słuszny bądź nie. Ale przyznać trzeba, że książka ciekawie i wnikliwie opowiada o powojennych latach w naszej części Europy, a poza tym uczy nas trudnej sztuki rozumienia i doceniania innych. A na dodatek czytana w grudniu 2016 roku odsłania niepokojące analogie. Nagle aktualna znowu okazuje się nieufność rządzących do obywatelskiego społeczeństwa, metody manipulacji, metody wychowawcze i wiara, że człowiek jak plastelina da się ukształtować tym razem na homo kaczykus.