Bookfolio

Za Żelazną Bramą. Archiwum Kobiet. Portrety kobiet piszących

Monika Rudaś-Grodzka

językoznawstwo, nauka o literaturze

Plac za Żelazną Bramą był największym targowiskiem w Warszawie. W piątki zjeżdżała tam niemal połowa miasta, w tym wiele „piszących kobiet”. Wśród nich były także Bronisława Waligórska i Maria Jadwiga Strumff. W przypadku analizy listów pierwszej oraz pamiętnika drugiej zdecydowałam się wykorzystać metody life‑writing oraz close reading. I choć sięgam po pewne elementy techniki biograficznej, moja praca nie jest biografią, tylko uważną historyczno-literacką lekturą. Dokumenty osobiste Bronisławy Waligórskiej i Marii Jadwigi Strumff to niezwykłe zabytki intymistyki wieku XIX. Jednak nie są to odosobnione świadectwa, albowiem polskie i zagraniczne archiwa zawierają wiele innych skarbów kobiecej autobiografistyki. Jednakże ten obszar kultury polskiej ciągle jeszcze skrywa wiele tajemnic dotyczących aktywności społecznej, politycznej i intelektualnej kobiet, ich tożsamości oraz jej genealogii, a także wzajemnych kontaktów autorek i ich relacji rodzinnych, środowiskowych oraz ideowych. Dlatego właśnie wydobywanie tych dokumentów z archiwów przyczynia się do pogłębienia wiedzy o specyfice polskiego społeczeństwa, problemach jego poszczególnych warstw, nie tylko polskiej inteligencji, ale także klasy chłopskiej i robotniczej. Wkład kobiet w życie duchowe i intelektualne epoki jest wciąż niedoceniany, m.in. dlatego, że ich pisma trafiały częściej do prywatnych archiwów rodzinnych niż do druku. W tym kontekście kobiece piśmiennictwo jawi się nie tylko jako element codziennej praktyki, ale również jako istotna forma drugiego obiegu kultury intelektualnej (tzw. unprinted culture) – niewchodząca poprzez druk w przestrzeń publiczną. Przeformułowanie kategorii literackości pozwala traktować tego rodzaju zapisy jako formę nieformalnej, prywatnej twórczości literackiej. Monika Rudaś-Grodzka

Klimat książki

Naukowa, lecz pełna empatii analiza kobiecej intymności i nieformalnej kultury intelektualnej XIX-wiecznej Warszawy.

W skrócie

  • Skłania do myślenia
  • Wyraziste postacie
  • wolne tempo

Tropy

  • nieodkryte historie
  • głosy z przeszłości

Szczegóły

Data wydania
9 października 2025
Liczba stron
222 str.
Wydawnictwo
Instytut Badań Literackich PAN
Język
polski
Format
papier
Cykl
Lupa Obscura
Gatunek
językoznawstwo, nauka o literaturze
ISBN
9788367957595

Opinie czytelników

Oceń tę książkę

0/10

Kiedy przeczytana?

2026-11-19

Oceniona książka trafi na półkę Przeczytane.

Bezpłatne konto Bookfolio

Dodaj „Za Żelazną Bramą. Archiwum Kobiet. Portrety kobiet piszących" do swojej półki

Załóż darmowe konto i miej swoje lektury, oceny oraz postępy w jednym miejscu. Dołącz do grona zadowolonych czytelników, którzy już wiedzą, co przeczytali i co chcą przeczytać.

Trzy półki czytelnicze

Przeczytane, Teraz czytam i Chcę przeczytać. Uporządkuj swoje książki w sekundy.

Oceny i recenzje

Skala 1-10, prywatne notatki, ulubione cytaty. Wracaj do swoich opinii kiedy chcesz.

Statystyki i wyzwania

Ustal roczny cel czytelniczy i obserwuj jak rośnie liczba przeczytanych stron.

Rekomendacje i grafiki

Odkrywaj kolejne tytuły i generuj estetyczne podsumowania roku w książkach.