Wykłady o filozofii dziejów

"To powoływanie się na myślenie może wobec tego wydać się tu czymś niewystarczającym, ponieważ w dziedzinie historii myśl podporządkowana jest temu, co jest dane i istnieje; ono stanowi jej podstawę i nadaje jej kierunek, podczas gdy filozofii, przeciwnie, przypisuje się myśli własne, które wysnuwa z siebie spekulacja nie licząc się z tym, co jest. Gdyby filozofia w ten właśnie sposób podchodziła do historii, to traktowałaby ją jako materiał, nie pozostawiałaby ją taką, jaka jest, lecz przystosowałaby ją do myśli, czyli konstruowałaby ja, jak się to mówi, a priori . Skora zaś zadaniem historiografii jest ujmowanie tego tylko, co jest i było, to znaczy wydarzeń i czynów, i skoro jest ona tym prawdziwsza, im ściślej trzyma się faktów, wydaje się z takim zadaniem cele filozofii pozostają w sprzeczności. Sprzeczność ta i zarzut, jaki z niej wynika w stosunku do spekulacji, zostaną tu wyjaśnione i odparte, choć nie mamy zamiaru wdawać się w związku z tym w prostowanie niezliczonych i szczególnie opacznych wyobrażeń, będących w obiegu i wciąż na nowo wymyślanych na temat celu, zadań i metod traktowania dziejów oraz ich stosunku do filozofii. "