Współczesny teatr czarnej Afryki

Książka Martina Banhama i Clive'a Wake jest pierwszą w Polsce publikacją dotyczącą teatru afrykańskiego. Czytelnik znajdzie w niej przegląd sztuk pisarzy z Afryki zachodniej i wschodniej, z podziałem na kraje anglo- i francuskojęzyczne. Autorzy prezentują dorobek dramatopisarzy, ich działalność teatralną, zaangażowanie społeczne i polityczne, analizują tematykę utworów, formy narodowe, wtopione w ogólną panoramę życia kulturalnego czarnej Afryki lat sześćdziesiątych i siedemdziesiątych. Liczne i obszerne cytaty z tych osobliwych utworów przybliżają ducha tej twórczości. Tom uzupełnia bibliografia ogłoszonych dramatów. Praca powinna zainteresować nie tylko miłośników teatru, ale także czytelników zajmujących się problemami kultury kontynentu afrykańskiego, gdyż stara się pokazać zarówno specyfikę tamtejszego teatru, wypływającą z miejscowych warunków i tradycji, jak i jego odrębność wobec europejskiej kultury teatralnej. *** Najistotniejsza bodaj różnica polega na tym, że teatr afrykański rozwijał się bez ograniczeń przestrzennych i czasowych, jakie narzuca forma i czas trwania większości tradycyjnych widowisk europejskich i amerykańskich. Nie ma absolutnie żadnego powodu, aby sztuka afrykańska miała się mieścić w dwóch lub trzech godzinach. Nie musi też ona mieć arystotelesowskiej formy, nie musi składać się z wprowadzenia, rozwinięcia i zakończenia — bo może być częścią jakiegoś rozciągniętego w czasie festiwalu lub w inny sposób podporządkowywać się jakiejś rozleglejszej skali czasowej. Sztuka może wywodzić się wprost z tradycji opowiadania i słuchania gawęd, i wtedy najpewniej nie uda się jej wcisnąć w żadną formę wynikającą z przyjętej dyscypliny przedstawienia lub z fizycznych ram konkretnego budynku teatralnego. Nie oznacza to oczywiście, że większość afrykańskich teatrów nie ma tych cech — bo w rzeczywistości je posiada. Chodzi nam tylko o to, że kryteria rozwinięte w ciągu paru wieków formowania i modelowania dramatu europejskiego, które nadały mu bardzo szczególny kształt, niekoniecznie muszą pasować do większości sztuk afrykańskich, które — jakkolwiek dla pewnej wygody opakowane są zgodnie z europejską tradycją teatralną — w swojej własnej istotnej formie wykraczają poza te ograniczenia. Teatr afrykański łączy zazwyczaj w sobie różne elementy rozrywki i informacji, obejmuje taniec, muzykę, pantomimę, grę masek, śpiew itd. Jego język może być językiem słów, muzyki, ruchów — wszystkim jednocześnie. Takie podziały gatunkowe jak podział na tragedię i komedię mogą okazać się zawodne — ponieważ teatr afrykański ma zdolność łączenia obu tych gatunków bez naruszania integralności każdego z nich. (Z "Wprowadzenia")