Wprowadzenie do antropologii filozoficznej św. Tomasza z Akwinu

Spis treści: Spis treści ....................................................................................................... 5 Przedmowa ...................................................................................................... 8 Wprowadzenie .............................................................................................. 11 Rozdział pierwszy Źródła tomaszowej koncepcji człowieka................................................. 15 1. Co to jest filozofia i jak ujmuje rzeczywistość? ........................................ 15 2. Początki filozofii człowieka...................................................................... 17 3. Logos jako zasada harmonii człowieka i świata. ...................................... 18 4. Odróżnienie duszy i ciała – wpływy orfickie............................................ 20 5. Dwoistość platońskiej wizji człowieka. .................................................... 21 6. Człowiek jednością duszy i ciała – poglądy Arystotelesa. ........................ 26 7. Neoplatońska wizja człowieka. ................................................................ 29 8. Chrześcijańskie rozumienie człowieka u Ojców Kościoła........................ 31 10. Średniowieczne spory dotyczące natury ludzkiej. .................................. 38 Kolejność zagadnień w tomistycznej teorii człowieka...................................... 39 Rozdział drugi Ujęcie strukturalne człowieka jako bytu. .............................................. 42 1. Identyfikacja pryncypiów stanowiących człowieka................................... 42 1.1. Problem zasady zmienności intelektualnej człowieka ...................... 44 2. Pryncypia człowieka w ujęciu strukturalnym. .......................................... 45 3. Wzajemne odniesienia duszy i ciała ........................................................ 50 3.1. Dusza jako zasada życia ciała. ......................................................... 50 3.2. Problem nieśmiertelności duszy....................................................... 53 3.3. W jaki sposób dusza jest obecna w ciele. ......................................... 57 4. Filozoficzne ujęcie ludzkiego ciała........................................................... 60 5. Człowiek jako osoba. ............................................................................... 63 5.1. Klasyczna – boecjańska teoria osoby a metafizyka istnienia............. 63 5.2. Próba rozwinięcia tomaszowego rozumienia osoby. ........................ 67 6. Władze człowieka.................................................................................... 69 6.1. Pojęcie władzy ................................................................................. 69 6.2. Podział władz .................................................................................. 72 6.3. Władze wegetatywne ...................................................................... 76 6.4. Władze poznawcze człowieka ......................................................... 76 6.4.1. Zmysły zewnętrzne ................................................................... 76 6.4.2. Zmysły wewnętrzne .................................................................. 78 6.4.3. Intelektualne władze poznawcze ............................................... 82 6.4.3.1. O różnicach pomiędzy poznaniem zmysłowym a intelektualnym ............................................................... 82 6.4.3.2. Intelektualne władze poznawcze. ..................................... 85 6.4.3.3. Problemy terminologiczne związane z rozumieniem władz duchowych człowieka............................................. 87 6.4.3.4. Kontrowersje wokół intelektu czynnego........................... 90 6.5. Władze dążeniowe człowieka.......................................................... 93 6.5.1. Władze dążeniowe w ogólności................................................. 93 6.5.2. Zmysłowe władze dążeniowe. ................................................... 93 6.5.3. Dążenia władz zmysłowych – uczucia....................................... 96 6.5.3.1. Uczucia w ogólności. ........................................................ 96 6.5.3.2. Uczucia władzy pożądliwej............................................... 99 6.5.3.3. Uczucia władzy gniewliwej ............................................ 102 6.5.4. Dążenie intelektualne.............................................................. 105 6.5.4.1. Wola jako naczelna władza dążeniowa człowieka........... 105 6.5.4.2. Wolność woli.................................................................. 107 6.5.5. Dążenie naturalne. .................................................................. 110 7. Akty władz ludzkich. ............................................................................. 112 7.1. Jedność władz ludzkich w ich działaniu. ....................................... 112 7.2. Poznanie........................................................................................ 113 7.2. Proces podejmowania decyzji jako przykład jedności władz człowieka. ............................................................................ 116 Rozdział trzeci Ujęcie genetyczne człowieka................................................................... 121 1. Rozumienie powstania człowieka w aspekcie jego bytowych pryncypiów. .. 122 1.1. Nowe rozumienie działania przyczyny sprawczej. ......................... 122 1.2. Przyczyny celowe współdziałające z przyczyną sprawczą w powstaniu człowieka. ................................................................. 124 1.3. Odróżnienie stwarzania w ujęciu teologicznym i filozoficznym. ... 126 1.4. Problem substancji oddzielonej jako przyczyny celowej duszy ludzkiej. ............................................................................... 128 1.5. Pryncypia człowieka w ujęciu genetycznym. ................................. 129 1.6. Powstanie człowieka jako struktury metafizycznej w chwili poczęcia........................................................................... 132 2. Problem śmierci. .................................................................................... 134 7 Rozdział czwarty Sprawności i cnoty moralne. .......................................................................... 137 1. Pojęcie sprawności. ................................................................................ 137 2. Podział sprawności................................................................................. 141 3. Sprawności intelektu.............................................................................. 144 3.1. Sprawności teoretyczne intelektu. .................................................. 144 3.1.1.Sprawność pierwszych zasad poznania. ................................... 144 3.1.2. Sprawność wiedzy. .................................................................. 145 3.1.3. Mądrość. ................................................................................. 147 3.2. Sprawności praktyczne intelektu. .................................................. 148 3.2.1.Prasumienie ............................................................................. 149 3.2.2.Roztropność............................................................................. 150 3.2.3. Sprawność sztuki..................................................................... 151 4. Cnoty główne woli................................................................................. 151 Rozdział piąty Teoria wspólnot ludzkich........................................................................ 155 1. Zagadnienie relacji osobowych jako punkt wyjścia teorii wspólnot ludzkich. ....................................................................... 155 2. Określenie wspólnoty............................................................................. 160 3. Podstawowe wspólnoty ludzkie.............................................................. 163 3.1. Wspólnoty, w których dominują relacje realne. ............................. 163 3.1.1. Rodzina................................................................................... 163 3.1.2. Naród. ..................................................................................... 165 3.2. Wspólnoty, w których dominują relacje myślne.............................. 166 3.2.1. Społeczeństwo......................................................................... 166 3.2.2. Państwo. .................................................................................. 167 Zakończenie ................................................................................................ 170 Principles of the Thomistic Understanding of Man .......................... 172 Bibliografia ................................................................................................ 180 Wykaz schematów i tabel zamieszczonych w tekście ......................... 185 Wykaz skrótów .......................................................................................... 186