Bookfolio

Wierszalin 2.0. Historia, którą należało napisać od nowa

Jerzy Chmielewski

historia

Bywają historie, które tak długo krążą w obiegu legend, reportaży i artystycznych wizji, aż przestajemy pytać, jak było naprawdę. Wierszalin jest właśnie taką opowieścią. Jej nowa wersja to rezultat wieloletniej praca dokumentalnej, w której autor sięga po nieznane dotąd relacje, archiwa i wspomnienia, by oddzielić fakty od mitów narosłych wokół proroka Ilji i wydarzeń, które w okresie międzywojennym rozegrały się pod Krynkami. Chmielewski pokazuje Wierszalin nie jako legendę końca świata, lecz jako realną historię ludzi, ich wiary, języka, lęków i nadziei – osadzoną w skomplikowanej rzeczywistości pogranicza i epoki. To nowa wersja opowieści o Eliaszu Klimowiczu – słynnym „proroku” Ilji ze Starej Grzybowszczyzny koło Krynek. Napisał ją Jerzy Chmielewski, pochodzący z tej gminy białostocki dziennikarz, redaktor naczelny miesięcznika „Czasopis”. tytuł nawiązuje do słynnej książki Włodzimierza Pawluczuka Wierszalin. Reportaż o końcu świata, na bazie której utrwalił się dotychczasowy obraz tamtych wydarzeń. Latami był on powielany w książkach, filmach, sztukach teatralnych i artykułach prasowych. Chociaż Pawluczuk z czasem przyznał się, że to on stworzył swój mit Wierszalina, nie trzymając się ściśle faktów, to tamta legenda wciąż powszechnie odbierana jest jako autentyczna historia. Jerzy Chmielewski dotarł do nieznanych dotąd relacji, wspomnień i dokumentów, które pozwoliły dokładnie odtworzyć życiorys charyzmatycznego bohatera, prześledzić kolejne etapy konsekwentnie i z uporem budowanej przez niego cerkwi nieopodal Grzybowszczyzny, następnie Wierszalina oraz wszystko to, co działo się wokół z udziałem nieprzeliczonych prawosławnych – głównie białoruskich – mas chłopskich z bliska i daleka. Książka nosi też cechy gatunku sensacyjno-kryminalnego. Dzięki nowym ustaleniom i odkryciom autora okazało się, że „prorok” Ilja pozostawał pod obserwacją nie tylko polskich służb i administracji, ale też sowieckiej agentury. Konsekwencją był tragiczny los, jaki go spotkał na koniec po zesłaniu do syberyjskich łagrów. W ostatnim rozdziale autor opisuje próbę ustalenia, jak i gdzie „prorok” zakończył życie oraz wędrówkę jego śladami, by odnaleźć żyjących potomków oraz spadkobierców Wierszalina.

Klimat książki

Głęboki, dokumentalny reportaż dekonstruujący lokalną legendę poprzez pryzmat faktów historycznych i politycznych intryg.

W skrócie

  • Skłania do myślenia
  • Wyraziste postacie
  • Silne emocje
  • umiarkowane tempo

Tropy

  • poszukiwanie prawdy
  • śledztwo historyczne
  • tragiczny bohater
  • rozliczenie z legendą

Trudne tematy: śmierć, zesłanie, przemoc polityczna

Szczegóły

Rok wydania
2026
Liczba stron
240 str.
Wydawnictwo
wydano nakładem autora
Język
polski
Format
papier
Gatunek
historia
ISBN
9788396039217

Opinie czytelników

Oceń tę książkę

0/10

Kiedy przeczytana?

2026-11-19

Oceniona książka trafi na półkę Przeczytane.

Bezpłatne konto Bookfolio

Dodaj „Wierszalin 2.0. Historia, którą należało napisać od nowa" do swojej półki

Załóż darmowe konto i miej swoje lektury, oceny oraz postępy w jednym miejscu. Dołącz do grona zadowolonych czytelników, którzy już wiedzą, co przeczytali i co chcą przeczytać.

Trzy półki czytelnicze

Przeczytane, Teraz czytam i Chcę przeczytać. Uporządkuj swoje książki w sekundy.

Oceny i recenzje

Skala 1-10, prywatne notatki, ulubione cytaty. Wracaj do swoich opinii kiedy chcesz.

Statystyki i wyzwania

Ustal roczny cel czytelniczy i obserwuj jak rośnie liczba przeczytanych stron.

Rekomendacje i grafiki

Odkrywaj kolejne tytuły i generuj estetyczne podsumowania roku w książkach.