Wanda Grabowska (1883-1957). Pedagog, działaczka społeczna i niepodległościowa

Nagroda Marszałka Województwa Łódzkiego za najlepszą rozprawę doktorską tematycznie związaną z województwem łódzkim w XXI edycji konkursu Nominacja do Nagrody "Złoty Ekslibris" w kategorii Najlepsza Książka o Ziemi Łódzkiej (2026). Wanda Grabowska - nauczycielka, dyrektorka Gimnazjum i Liceum Zrzeszenia Nauczycieli Szkół Średnich w Piotrkowie, współzałożycielka Ligi Kobiet Pogotowia Wojennego, w latach międzywojennych radna miejska, zaś podczas II wojny światowej organizatorka tajnego nauczania. Była jedną z najważniejszych postaci ruchu niepodległościowego w Piotrkowie. Pamiętana przez swe wychowanki i współpracowników, dziś, wraz z upływem lat, jest postacią nieco zapomnianą. Autorka na podstawie licznych źródeł przedstawia losy Wandy Grabowskiej, jej działalność w ruchu niepodległościowym na początku XX wieku, pracę zawodową, udział w kształtowaniu postaw patriotycznych wśród młodego pokolenia dziewcząt oraz zaangażowanie w życie społeczności lokalnej w niepodległej Polsce. Omawia jej zaangażowanie w licznych organizacjach, w tym w Związku Pracy Obywatelskiej Kobiet, za pomocą którego Grabowska walczyła z wykluczeniem kobiet w życiu społecznym. Podejmuje także trudny temat anatemy Grabowskiej w czasach powojennych. Biografia Wandy Grabowskiej pokazuje sylwetkę przedstawicielki ostatniego pokolenia zaangażowanego w działalność niepodległościową podczas zaborów, a zarazem modelowej reprezentantki typu państwowca, tak charakterystycznego dla II RP. Jest to także studium reprezentantki środowiska polskich kobiet aktywnych niepodległościowo, zawodowo oraz społeczno-politycznie. Niniejsza dysertacja jest dowodem pracowitości Autorki oraz bardzo dobrego opanowania warsztatu badacza. Z recenzji dr. hab. Jacka Pietrzaka, prof. UŁ Ten bogaty życiorys stanowi swego rodzaju ilustrację społecznego i pełnego patriotycznej postawy zaangażowania kobiet pokolenia przełomu XIX i XX wieku, które w schyłkowym czasie zaborów łączyło ideały Matki Polki z doktrynami niepodległościowymi. Autorce udało się zaprezentować w postaci Wandy Grabowskiej wszystkie najlepsze cechy osobowości i charakteru tego pokolenia. Z recenzji prof. dr. hab. Tadeusza Paneckiego Nagroda Marszałka Województwa Łódzkiego za najlepszą rozprawę doktorską tematycznie związaną z województwem łódzkim w XXI edycji konkursu.